Galler, İskoçya ve Kuzey İrlanda özerk yönetimlerinin başbakanları, Birleşik Krallık'ın merkezi hükümeti Westminster'ın devrinin sona erdiğini ilan etti. Ortak yazılı açıklamada, Londra'daki merkezi yönetimin anayasal meşruiyetini yitirdiği savunuldu. Bu çıkış, Birleşik Krallık'ın geleceğine dair tarihi bir dönüm noktası olarak değerlendiriliyor.
Westminster'a karşı ortak cephe
İskoçya Başbakanı Nicola Sturgeon, Galler Başbakanı Mark Drakeford ve Kuzey İrlanda Başbakan Yardımcısı Michelle O'Neill, ortak bir basın toplantısı düzenleyerek Birleşik Krallık hükümetinin yetkilerini gasp ettiğini öne sürdü. Açıklamada, "Westminster'ın devri sona ermiştir. Artık kendi kararlarımızı kendimiz alacağız" ifadeleri kullanıldı.
Bu açıklama, Birleşik Krallık'ın Brexit sonrası artan merkeziyetçi politikalarına bir tepki olarak yorumlanıyor. Özellikle iç pazar yasası, özerk yönetimlerin yetkilerini kısıtladığı gerekçesiyle eleştiriliyordu.
Anayasal kriz ve olası sonuçlar
Birleşik Krallık anayasası yazılı olmadığı için, özerk yönetimlerin bu çıkışı hukuki bir bağlayıcılık taşımıyor. Ancak siyasi analistler, bu hamlenin bağımsızlık referandumlarını hızlandırabileceğini belirtiyor. İskoçya'da 2023'te yapılması planlanan bağımsızlık referandumu, İngiltere'nin vetosu nedeniyle belirsizliğini koruyor.
Galler'de bağımsızlık desteği son anketlerde %30'u aşmış durumda. Kuzey İrlanda'da ise İrlanda ile birleşme yanlısı Sinn Féin'in yükselişi dikkat çekiyor. Bu gelişmeler, Birleşik Krallık'ın dağılma sürecine girdiği yönündeki yorumları güçlendiriyor.
Londra'nın yanıtı ve siyasi dengeler
Başbakan Boris Johnson, özerk yönetimlerin açıklamasını "sorumluluktan kaçmak" olarak nitelendirdi ve anayasal düzeni koruyacaklarını söyledi. Ancak Johnson'ın partisi içinde de hoşnutsuzluk var. Muhalefet lideri Keir Starmer ise "Birleşik Krallık'ı bir arada tutmak için yeni bir anayasal çerçeve şart" dedi.
Uzmanlar, bu gelişmenin kısa vadede yeni bir referanduma yol açmayacağını, ancak uzun vadede federal bir yapıya geçiş tartışmalarını başlatacağını öngörüyor.
Birleşik Krallık'ın dağılması, Avrupa'daki güç dengelerini de etkileyecek. İskoçya'nın bağımsızlığı halinde nükleer üslerin taşınması ve BM Güvenlik Konseyi'ndeki daimi üyelik gibi konular gündeme gelecek.
