14 Ağustos 2001'de Adalet ve Kalkınma Partisi (AK Parti) kurulduğunda Türkiye, yakın tarihinin en ağır ekonomik krizlerinden birinin pençesindeydi. Bankalar art arda çökmüş, ekonomi küçülmüş, enflasyon ve faiz oranları rekor seviyelere tırmanmış, siyaset kurumuna olan güven ise ciddi biçimde sarsılmıştı. O günlerde kimse, bu yeni hareketin çeyrek asır sonra ülkenin kaderini bu denli etkileyeceğini öngörememişti. Bugün, AK Parti'nin kuruluşunun 25. yılında, bir siyasi hareketin nasıl bir ülke dönüşümüne öncülük ettiğini, yaşanan kırılmaları ve kazanımları ele alıyoruz.
Kuruluş ve İlk Yıllar
2001 yılında, siyasi yasaklı olan Recep Tayyip Erdoğan'ın liderliğinde, millî görüş geleneğinden koparak yeni bir kimlikle yola çıkan AK Parti, kendisini muhafazakâr demokrat olarak tanımladı. Partinin kuruluş bildirgesinde, demokrasi, hukukun üstünlüğü, serbest piyasa ekonomisi ve AB üyeliği hedefleri ön plana çıkarıldı. Bu çıkış, toplumun geniş kesimlerinde umut yaratırken, özellikle ekonomik krizin yaralarını sarmak isteyen seçmenler için de bir çıkış yolu sundu.
3 Kasım 2002'de yapılan genel seçimlerde AK Parti, oyların yüzde 34,3'ünü alarak tek başına iktidar oldu. Bu tarihi zafer, siyasi arenada köklü bir değişimin habercisiydi. Seçimlerin hemen ardından, ekonomik istikrarı sağlamak amacıyla kapsamlı reformlara girişildi. Enflasyonu düşürmek, kamu maliyesini disipline etmek ve yabancı yatırımı çekmek için yoğun çaba harcandı. Bu çabalar, Türkiye'yi 2000'li yılların ortalarında hızlı bir büyüme sürecine taşıdı.
Ekonomik Dönüşüm ve Reformlar
AK Parti hükümetleri döneminde, Türkiye ekonomisi ciddi bir yapısal dönüşüm geçirdi. 2001 krizinin ardından alınan önlemler ve sürdürülen disiplinli maliye politikaları sayesinde enflasyon tek haneli rakamlara düşürüldü, faizler kontrol altına alındı. Özelleştirmeler hızlandırıldı, bankacılık sektörü yeniden yapılandırıldı, sağlık ve eğitim gibi alanlarda köklü reformlar hayata geçirildi. Özellikle sağlıkta dönüşüm programı, vatandaşların sağlık hizmetlerine erişimini kolaylaştırdı ve bu alanda önemli bir memnuniyet sağladı.
Ulaştırma ve altyapı yatırımlarında da büyük atılımlar yapıldı. Bölünmüş yollar, köprüler, havalimanları, hızlı tren hatları ve organize sanayi bölgeleri gibi projelerle ülkenin dört bir yanı adeta yeniden inşa edildi. İstanbul başta olmak üzere büyük şehirlerde hayata geçirilen mega projeler (Marmaray, Yavuz Sultan Selim Köprüsü, İstanbul Havalimanı) hem ülke içinde hem de uluslararası arenada yankı buldu.
Siyasi İstikrar ve Küresel İlişkiler
AK Parti'nin uzun süreli iktidarı, Türkiye'de siyasi istikrarı da beraberinde getirdi. 2002 ile 2015 yılları arasında art arda kazanılan seçimlerle hükümetler kuruldu ve ülke, koalisyon dönemlerinin getirdiği belirsizliklerden uzaklaştı. Bu istikrar, yatırım ortamını iyileştirdi ve Türkiye'yi birçok uluslararası şirket için cazip bir pazar haline getirdi.
Dış politikada ise aktif bir dönem yaşandı. Avrupa Birliği ile tam üyelik müzakereleri 2005'te başlatıldı, komşularla sıfır problem politikası izlendi. Ancak zamanla bu politikaların bazıları revize edildi. Arap Baharı sonrası bölgesel gelişmeler, Türkiye'nin Orta Doğu'daki rolünü yeniden tanımlamasına neden oldu. Suriye'deki iç savaş, milyonlarca mültecinin Türkiye'ye sığınmasına yol açtı ve ülke, küresel bir insani diplomasi sergileyerek dünya genelinde takdir topladı.
Toplumsal Etkiler ve Ayrışma Söylemleri
Ancak bu 25 yıllık süreç, sadece kazanımlardan ibaret değil. Toplumsal anlamda derin tartışmalar, kutuplaşma ve ayrışma yaşandı. Özellikle 2013 Gezi Parkı olayları, 15 Temmuz 2016 darbe girişimi ve sonrasındaki olağanüstü hâl uygulamaları, toplumda ciddi kırılmalara neden oldu. Bu dönemlerde ifade özgürlüğü, yargı bağımsızlığı ve insan hakları konularında eleştiriler gündemde oldu. AK Parti hükümetleri bu eleştirilere genellikle "demokrasi ve güvenlik" ikilemi üzerinden yanıt verdi.
Yine de partinin kuruluş felsefesindeki "ötekileştirmeden kucaklama" söylemi, zaman zaman kaygı ve tartışmalara sahne olsa da, seçmen desteğinin uzun süre geniş bir tabana dayanmasını sağladı. 2002'den bu yana yapılan 13 seçimden büyük çoğunluğunu kazanan AK Parti, son yerel seçimlerde bazı büyükşehirleri kaybetse de, merkezi siyasetteki konumunu korumayı başardı.
Gelecek Perspektifi
2023 yılında Cumhurbaşkanlığı ve parlamento seçimlerini kazanan AK Parti'nin, 2028'de yapılacak seçimlere hazırlanırken yeni bir vizyon geliştirmesi bekleniyor. Türkiye'nin önündeki zorluklar büyük: ekonomik kriz, deprem sonrası yeniden yapılanma, göç politikası, eğitim ve sağlık hizmetlerinin sürdürülebilirliği. Bu sorunların üstesinden gelmek için sadece siyasi değil, toplumsal bir mutabakata da ihtiyaç duyulacak. AK Parti'nin 25 yılı, bir siyasi hareketin ülke siyasetini ne denli şekillendirebildiğinin en somut örneklerinden biri olarak tarihteki yerini alacak gibi görünüyor.
