Ticaret Bakanlığı, beyaz et sektöründe fiyat denetimlerini zincir marketlere yöneltti. Kentet, Şok, A101, Migros ve Carrefoursa gibi büyük zincir marketlere, beyaz et ürünlerinde fahiş fiyat uyguladıkları gerekçesiyle toplam 23 milyon TL idari para cezası kesildi. Bu adım, daha önce 13 büyük beyaz et üreticisine yönelik denetimlerin ve sektöre kayyım atanmasının ardından geldi.
Denetimlerin perde arkası
Bakanlık ekipleri, son bir ayda 81 ilde eş zamanlı olarak beyaz et ürünlerinin fiyatlarını mercek altına aldı. Denetimlerde, marketlerin tedarikçilerden aldığı tavuk eti, hindi eti ve işlenmiş beyaz et ürünlerine uyguladıkları kâr marjlarının yasal sınırları aştığı tespit edildi. Özellikle tavuk göğsü ve but fiyatlarında yüzde 30’a varan orantısız artışlar kaydedildi. Bakanlık yetkilileri, denetimlerin süreceğini ve vatandaşın uygun fiyata gıdaya erişiminin öncelikleri olduğunu vurguladı.
Uzmanlardan maliyet uyarısı
Tarım ve gıda ekonomistleri ise fiyat artışlarının asıl sebebinin yüksek üretim maliyetleri olduğuna dikkat çekiyor. Yem, enerji, işçilik ve nakliye giderlerindeki artış, çiftlikten markete tüm zinciri etkiliyor. Ankara Üniversitesi Ziraat Fakültesi Öğretim Üyesi Prof. Dr. Mehmet Gül, "Maliyetler yüzde 50 arttıysa, perakende fiyatının da buna paralel yükselmesi beklenir. Ancak bazı marketlerin maliyet artışının üzerinde fiyat belirlediği görülüyor. Denetimlerin hem üretici hem de perakende ayağında sürdürülmesi doğru" dedi.
Geçtiğimiz haftalarda Bakanlık, beyaz et sektöründe hakim durumdaki 13 büyük üreticiye de soruşturma açmış ve bazı firmalara kayyım atanması için mahkemeye başvurmuştu. Bu girişimlerin ardından sektörde fiyatların durulmaya başladığı ancak market raflarına henüz tam olarak yansımadığı belirtiliyor. Tüketici dernekleri, fiyatların düşmesi için denetimlerin yanı sıra tüketici bilincinin artırılması gerektiğini ifade ediyor.
Beyaz et sektörü, Türkiye'de kırmızı ete göre daha uygun fiyatlı protein kaynağı olarak biliniyor. Ancak son dönemdeki fiyat artışları, düşük gelirli ailelerin et tüketimini kısıtlamasına neden oldu. Bu durum, beslenme kalitesini ve toplum sağlığını olumsuz etkileyebilir. Uzmanlar, sürdürülebilir çözümler için tarım politikalarının yanı sıra rekabet ortamının güçlendirilmesi ve tedarik zincirinde şeffaflığın artırılması gerektiğini belirtiyor.
Bağımsız olarak değerlendirildiğinde, fiyat denetimleri tüketiciyi koruma amacı taşısa da, yapısal sorunları çözmek için yeterli değil. Beyaz et sektöründe rekabetin artırılması, üretim maliyetlerinin düşürülmesi ve tüketiciye daha ucuz ürün ulaştırılması için kapsamlı bir politika setine ihtiyaç var. Denetimler, kısa vadede fiyatları baskılasa da, uzun vadede üretim ve tedarik zincirindeki reformlarla kalıcı çözüm sağlanabilir.
