ABD Hazine Bakanı Scott Bessent, uluslararası piyasalarda İran petrolüne talebin son derece sınırlı olduğunu, ülkenin ham petrolünün neredeyse tek alıcısının Çin olduğunu açıkladı. Bessent, diğer ülkelerin ABD'nin olası yaptırımları yeniden devreye sokmasından çekindiği için İran'dan petrol almadığını belirtti. Bu durumun Tahran yönetimi için Washington ile müzakere masasına oturma konusunda önemli bir teşvik oluşturduğunu ifade eden Bakan, İran'ın ekonomik baskı altında daha esnek davranmak zorunda kalabileceğini ima etti.
İran petrolüne talep düşüyor
Bessent, yaptığı açıklamada, İran'ın petrol ihracatının büyük ölçüde Çin'e yöneldiğini ve diğer büyük ekonomilerin ikinci bir Trump döneminde yaptırımların yeniden canlanması riskine girmek istemediğini söyledi. Eski Başkan Donald Trump döneminde uygulanan sert yaptırımlar, İran petrol ihracatını ciddi şekilde düşürmüştü. Biden yönetimi ise bu yaptırımları gevşetmiş ancak tamamen kaldırmamıştı. Şimdi ise 2024 seçimleri öncesinde belirsizlik sürüyor.
Jeopolitik dengeler ve enerji piyasaları
Uzmanlar, İran petrolünün dünya piyasalarındaki payının azalmasının küresel enerji dengelerini etkileyebileceğini belirtiyor. Çin'in İran petrolüne olan bağımlılığı artarken, diğer Asya ülkeleri alternatif tedarikçilere yöneliyor. Suudi Arabistan ve Irak gibi OPEC üyeleri, İran'ın pazar kaybından faydalanabilir. Bu durum, petrol fiyatlarında kısa vadeli dalgalanmalara yol açabilir. Öte yandan, İran'ın nükleer müzakerelerde elinin zayıflaması, Batı ile gerilimi tırmandırabilir. İran yönetimi, ekonomik baskıya rağmen uranyum zenginleştirme faaliyetlerini sürdürüyor.
Ekonomistler, İran'ın petrol gelirlerindeki düşüşün ülke içinde enflasyon ve işsizlik gibi sorunları derinleştirdiğine dikkat çekiyor. Tahran yönetimi, alternatif pazar arayışlarını hızlandırırken, Rusya ile enerji işbirliğini artırmayı hedefliyor. Ancak Rusya'nın da Ukrayna savaşı nedeniyle kendi yaptırım sorunları var.
Bağımsız değerlendirme: Bessent'in açıklamaları, ABD'nin İran'a yönelik yaptırım politikasının henüz netleşmediğini ve ülkenin enerji piyasalarında yalnızlaştığını gösteriyor. Çin'in tek alıcı konumunda olması, Pekin'e Tahran üzerinde önemli bir diplomatik koz kazandırıyor. Önümüzdeki dönemde İran'ın müzakere masasına dönme olasılığı artsa da, kalıcı bir anlaşma için ABD'nin tutumu belirleyici olacak.
