Emekli Tümamiral Cem Gürdeniz, Birleşmiş Milletler'in (BM) Kıbrıs konusunda hazırladığı yeni planın ‘çok tehlikeli’ olduğunu belirterek, Beşparmak Dağları'ndaki Türk bayrağının indirilmesi halinde Ankara'nın ‘uyuyamayacağını’ söyledi. Gürdeniz, planın Maraş ve Güzelyurt gibi stratejik bölgeleri kapsadığını ve Türkiye'nin Kıbrıs'taki garantörlük haklarını zayıflatmayı hedeflediğini ifade etti. Uzun süredir devam eden müzakerelerin kritik bir aşamaya geldiğini vurgulayan Gürdeniz, Türkiye'nin taviz vermemesi gerektiğini dile getirdi.
Planın içeriği ve tehlikeler
BM'nin yeni planı, Kıbrıs'ta iki kesimli, iki toplumlu federal bir çözüm öngörüyor. Ancak Gürdeniz'e göre plan, Rum tarafının lehine düzenlemeler içeriyor. Özellikle Maraş'ın (Varosha) Rumlara devredilmesi ve Güzelyurt'un statüsünün değiştirilmesi, Türk tarafı için kabul edilemez. Gürdeniz, “Beşparmak'taki bayrak sadece bir sembol değil, aynı zamanda Kıbrıs Türkü'nün varlığının ve Türkiye'nin garantörlüğünün somut bir ifadesidir. Bu bayrağın inmesi, Ankara'nın Kıbrıs politikasının çöküşü anlamına gelir” dedi. Gürdeniz, ayrıca planın Türkiye'nin askeri varlığını sınırlandırmayı amaçladığını da iddia etti.
Ankara'dan ilk tepki
Ankara'dan henüz resmi bir açıklama gelmezken, yetkili kaynaklar planın ciddiyetle incelendiğini belirtti. Dışişleri Bakanlığı'nın konuyla ilgili bir çalışma yürüttüğü ve BM nezdinde girişimlerde bulunulacağı ifade ediliyor. Uzmanlar, Türkiye'nin mevcut durumda herhangi bir geri adım atmayacağını, ancak uluslararası baskının arttığını kaydediyor. Gürdeniz ise Türkiye'nin Kıbrıs'taki kazanımlarından vazgeçmemesi gerektiğini vurgulayarak, “1974'te kazanılan haklar masada kaybedilemez” dedi.
Tarihsel bağlam ve jeopolitik boyut
Kıbrıs sorunu, 1960'lardan bu yana Türkiye'nin dış politikasının en hassas konularından biri olmuştur. 1974 Kıbrıs Barış Harekatı sonrasında adanın kuzeyinde kurulan KKTC, sadece Türkiye tarafından tanınmaktadır. BM planları ise defalarca başarısız olmuştur. Son olarak 2017'de Crans-Montana'da yapılan müzakereler sonuçsuz kalmıştı. Gürdeniz, yeni planın da aynı akıbete uğrayabileceğini, ancak Türkiye'nin dikkatli olması gerektiğini belirtti. Doğu Akdeniz'deki enerji kaynakları ve güvenlik dengeleri, Kıbrıs meselesini daha da karmaşık hale getiriyor.
