İsrail'in Suriye'ye yönelik işgal politikaları, yeni bir boyut kazanıyor. İsrailli aşırılık yanlısı yerleşimcilerden oluşan 'Bashan Öncüleri' (Halutzei HaBashan) adlı grup, Suriye topraklarının güneyinde kalıcı Yahudi yerleşimleri kurma amacıyla sınırı defalarca ihlal etti. Adını Tevrat'ta geçen ve bugünkü Suriye topraklarını kapsayan 'Bashan' bölgesinden alan grup, Filistin'den sonra Suriye'de de fiili durum yaratmayı hedefliyor. Bu gelişme, uluslararası hukuka açıkça aykırı olmasına rağmen, İsrail hükümetinin bazı mensuplarının da desteğini alıyor.
Bashan Öncüleri Kimdir?
Bashan Öncüleri, İsrail'in kuzeydoğusundaki Golan Tepeleri'nde faaliyet gösteren ve 'Yahudi halkının tarihi toprakları' olarak niteledikleri bölgelerde yerleşim kurmayı amaçlayan bir grup olarak biliniyor. Grup, İsrail'in 1967'de işgal ettiği ve 1981'de tek taraflı olarak ilhak ettiği Golan Tepeleri'ni kendilerine üs olarak kullanıyor. Ancak hedefleri sadece Golan ile sınırlı değil; Suriye'nin güneyindeki Dera ve Kuneytira bölgelerini de kapsayan 'Bashan' adını verdikleri geniş bir coğrafyayı kapsıyor.
Grubun adı, Tevrat'ta geçen ve bugünkü Suriye'nin güneybatısını kapsayan verimli topraklara işaret ediyor. Yahudi inancına göre bu bölge, İsrailoğulları'na vaat edilen toprakların bir parçası olarak kabul ediliyor. Bu nedenle grup, bölgede yerleşim kurmayı dini bir görev olarak görüyor. Ancak bu iddia, uluslararası toplum tarafından kabul görmüyor ve Birleşmiş Milletler kararlarıyla çelişiyor.
Sınır İhlalleri ve Yerleşim Girişimleri
Bashan Öncüleri, son aylarda Suriye sınırını defalarca aştı. Grup üyeleri, Suriye'nin iç savaşın etkilerini yaşadığı ve kontrolün zayıf olduğu bölgelerde keşif faaliyetleri yürütüyor. Bazı durumlarda, geçici yerleşimler kurmaya çalıştıkları da iddia ediliyor. İsrail ordusu, grubun bu eylemlerini resmen desteklemiyor ancak görmezden geldiği yönünde eleştiriler var. Özellikle 2023 yılında, grup üyelerinin Suriye tarafındaki terk edilmiş köylere girerek İsrail bayrağı diktiği görüntüler sosyal medyada yayınlandı.
Bu girişimler, Suriye hükümeti ve Rusya'nın tepkisini çekiyor. Suriye Dışişleri Bakanlığı, bu eylemleri 'işgalin bir parçası' olarak nitelendirirken, Rusya ise İsrail'i bölgedeki istikrarı bozmakla suçluyor. Ancak İsrail hükümeti, bu tür grupların faaliyetlerine karşı net bir tavır ortaya koymuyor.
Tarihsel ve Hukuki Bağlam
İsrail'in Suriye ile olan sınırı, 1974 tarihli İsrail-Suriye Ateşkes Anlaşması ile belirlenmiştir. Bu anlaşmaya göre, iki ülke arasında Birleşmiş Milletler gözetimindeki bir tampon bölge oluşturulmuştur. Ancak İsrail, 1967'den bu yana Golan Tepeleri'ni işgal altında tutmakta ve 1981'de çıkardığı bir yasayla bölgeyi ilhak ettiğini açıklamıştır. Bu ilhak, BM Güvenlik Konseyi'nin 497 sayılı kararı ile reddedilmiştir.
Bashan Öncüleri'nin eylemleri, bu hukuki çerçeveyi ihlal etmektedir. Uluslararası hukuka göre, bir devletin askeri güç kullanarak toprak edinmesi yasa dışıdır ve bu tür eylemler kabul edilemez. Ayrıca, savaş zamanında bile sivil yerleşimlerin kurulması, Cenevre Sözleşmeleri'ne aykırıdır. Bu nedenle, grubun faaliyetleri sadece Suriye'nin egemenliğini ihlal etmekle kalmıyor, aynı zamanda uluslararası hukukun temel ilkelerine de saldırı niteliği taşıyor.
İsrail'de bu gruplara yönelik farklı görüşler bulunuyor. Bazı sağcı siyasetçiler, Bashan Öncüleri'nin faaliyetlerini desteklediklerini açıkça ifade ederken, bazıları ise bu tür girişimlerin İsrail'in uluslararası alanda daha da yalnızlaşmasına yol açacağını savunuyor. Başbakan Binyamin Netanyahu'nun koalisyon hükümeti, aşırı sağcı partilerin desteğine dayandığı için, bu gruplara karşı yumuşak bir tutum sergiliyor.
Sonuç olarak, Bashan Öncüleri'nin Suriye'deki faaliyetleri, bölgedeki gerilimi artıran önemli bir unsur olarak öne çıkıyor. Bu grup, sadece Suriye'nin toprak bütünlüğünü tehdit etmekle kalmıyor, aynı zamanda İsrail'in uluslararası toplumdaki itibarını da zedeliyor. Orta Doğu'da kalıcı bir barışın sağlanması için, bu tür aşırılık yanlısı grupların faaliyetlerinin durdurulması ve uluslararası hukukun üstünlüğünün kabul edilmesi gerekiyor.
