Kazakistan Cumhurbaşkanı Kasım Cömert Tokayev, Rusya'nın Omsk kentinde düzenlenen kritik zirvede Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin'e Ukrayna savaşının sona erdirilmesi için 'İstanbul Formülü 2.0' önerisinde bulundu. Tokayev, çatışmaların diplomasi yoluyla çözülmesi gerektiğini vurgulayarak, İstanbul'un daha önce oynadığı arabuluculuk rolünün yeniden canlandırılabileceğini ifade etti.
Zirvenin detayları
Omsk'ta gerçekleşen görüşmede, iki lider Ukrayna'daki savaşın seyri, bölgesel güvenlik ve ekonomik iş birliği konularını ele aldı. Tokayev, savaşın hem Rusya hem de Ukrayna için yıkıcı sonuçlar doğurduğunu belirterek, barış için yeni bir diyalog süreci başlatılması çağrısında bulundu. Putin'in öneriye nasıl yanıt verdiği henüz bilinmiyor, ancak kaynaklar konunun ilerleyen günlerde daha ayrıntılı ele alınabileceğini belirtiyor.
İstanbul Formülü'nün geçmişi
2022 yılının Mart ve Nisan aylarında İstanbul'da Rusya ve Ukrayna heyetleri arasında yapılan barış görüşmeleri, tarafların birbirine en yaklaştığı an olarak tarihe geçti. İstanbul Formülü olarak adlandırılan çerçeve, Ukrayna'nın tarafsızlığı ve güvenlik garantileri gibi maddeleri içeriyordu. Ancak görüşmeler, Bucha'da yaşanan olayların ardından kesintiye uğramıştı.
Uluslararası tepkiler
Tokayev'in önerisi, uluslararası kamuoyunda dikkatle karşılandı. ABD ve Avrupa Birliği, barışa yönelik her türlü girişimi desteklediklerini ancak Rusya'nın samimiyetini sorguladıklarını belirtti. Ukrayna yönetimi ise henüz resmi bir açıklama yapmadı. Uzmanlar, İstanbul Formülü 2.0'ın başarılı olabilmesi için tarafların askeri çözüm yerine diplomatik yollara öncelik vermesi gerektiğini vurguluyor.
Kazakistan'ın bu girişimi, Orta Asya'da barış ve istikrar arayışının bir parçası olarak görülüyor. Tokayev, daha önce de Çin ve AB ülkeleriyle yaptığı görüşmelerde benzer mesajlar vermişti. Öte yandan, Putin'in savaştaki hedeflerinden taviz vermeye yanaşmaması, barış umutlarını zayıflatan en önemli etken olarak öne çıkıyor.
Bağımsız değerlendirme
İstanbul Formülü 2.0 önerisi, savaşın üçüncü yılına yaklaşırken diplomasiye dair nadir umut ışıklarından biri. Ancak taraflar arasındaki güvensizlik ve temel taleplerdeki uçurum, bu tür girişimlerin başarı şansını sınırlıyor. Kazakistan'ın arabuluculuk çabaları takdire şayan olsa da, gerçek bir barış için uluslararası toplumun daha koordineli ve kararlı adımlar atması gerekiyor.
