Fransa, İsrail'in Gazze'ye insani yardım ulaştırmak üzere yola çıkan Küresel Sumud Filosu'na yönelik saldırısını terör soruşturması kapsamına aldı. Filoda bulunan Fransız vatandaşlarının fiziksel ve psikolojik şiddete maruz kaldığı gerekçesiyle Paris'te başlatılan adli süreç, uluslararası kamuoyunda yankı uyandırdı. Soruşturma, Fransız yasalarına göre savaş suçu ve terör eylemi kapsamında değerlendiriliyor.
Saldırının ayrıntıları ve soruşturma süreci
Küresel Sumud Filosu, Mayıs 2024'te Gazze'ye gıda, ilaç ve tıbbi malzeme taşıyan bir yardım konvoyuydu. Uluslararası sularda seyrederken İsrail Deniz Kuvvetleri tarafından durdurulan filoya, silahlı müdahale yapıldı. Olayda çok sayıda aktivist yaralanırken, bazıları gözaltına alındı. Filoda bulunan 12 Fransız vatandaşının avukatları, İsrail askerlerinin "orantısız güç kullanımı" ve "uluslararası hukuku ihlal" suçlamalarıyla Paris Cumhuriyet Başsavcılığı'na başvurdu. Başvurunun ardından Fransa Ulusal Terörle Mücadele Savcılığı (PNAT) olayı "savaş suçu" ve "terör eylemi" kapsamında soruşturmaya başladı. Fransız adli makamları, saldırıda kullanılan taktiklerin sivil bir hedefe yönelik olduğunu ve bu nedenle terör tanımına uyduğunu belirtti.
Uluslararası hukuk bağlamı ve benzer olaylar
2010 yılındaki Mavi Marmara baskınında olduğu gibi, Gazze'ye yardım taşıyan sivil gemilere yönelik askeri müdahaleler uluslararası hukukta tartışma yaratmıştı. Birleşmiş Milletler raporlarında, abluka altındaki bölgelere insani yardım götüren filolara yapılan saldırılar, deniz hukuku ve insancıl hukuk açısından eleştirilmişti. Fransa'nın bu soruşturması, İsrail'in saldırılarını ilk kez bir AB ülkesinin terör kapsamında yargılaması açısından önem taşıyor. Daha önce İspanya ve Belçika'da da benzer davalar açılmış, ancak terör soruşturmasına dönüşmemişti. Fransız yetkililer, bu adımın uluslararası topluma "insani yardım faaliyetlerinin korunması" mesajı verdiğini ifade etti.
Fransa Dışişleri Bakanlığı, İsrail hükümetinden olaya ilişkin kapsamlı bilgi talep ederken, Paris'teki aktivist gruplar saldırının biran önce uluslararası mahkemeye taşınmasını istiyor. Öte yandan, İsrail tarafı müdahaleyi "güvenlik gerekçeleriyle" savunurken, soruşturmayı "siyasi bir hamle" olarak nitelendirdi.
Bağımsız bir perspektiften bakıldığında, bu soruşturma, uluslararası hukukta insani yardım gemilerinin dokunulmazlığını test eden bir örnek teşkil ediyor. Savaş bölgelerinde sivil toplum girişimlerinin hedef alınması, uluslararası kamuoyunun bu tür eylemleri terör olarak tanımlama eğilimini artırabilir. Fransa'nın bu adımı, benzer filo girişimlerini caydırıcı bir etki yaratabilir ve devletlerin insani yardım koridorlarını güvence altına alma yükümlülüğünü yeniden gündeme getirebilir.
