Balon balığı ve diğer istilacı türlerle mücadelede balıkçılara sağlanan destekte kota artırımına gidildi. Tarım ve Orman Bakanlığı, balon balığı avcılığında adet başına 10 lira destek verilen yedi istilacı tür için toplam kotayı 200 binden 1 milyon balığa çıkardı. Karar, Resmi Gazete'de yayımlanan tebliğ ile yürürlüğe girdi.
Destek Kapsamı ve Yeni Kota
Balon balığı başta olmak üzere aslan balığı, taş balığı gibi ekosisteme zarar veren yedi istilacı tür, destekleme kapsamında bulunuyor. Daha önce toplam 200 bin balık için ödeme yapılırken, yeni düzenlemeyle bu sayı 1 milyona yükseltildi. Balıkçılar, avladıkları her bir balon balığı için 10 lira destek alacak. Böylece toplam destek bütçesi 2 milyon liradan 10 milyon liraya çıkmış oluyor.
Uygulama, denizlerdeki biyolojik çeşitliliği korumayı ve balıkçıların ekonomik kayıplarını azaltmayı hedefliyor. Balon balığı, zehirli olması ve diğer türlerin yumurtalarını yemesi nedeniyle Akdeniz ve Ege'de ciddi bir sorun olarak görülüyor. Özellikle küçük ölçekli balıkçılar, ağlarına takılan balon balıklarını imha etmekte zorlanıyordu.
Balıkçılar İçin Başvuru Süreci
Destekten yararlanmak isteyen balıkçılar, avladıkları balon balıklarını yetkilendirilmiş toplama merkezlerine teslim edecek. Merkezler, balık sayısını kaydederek balıkçıya belge verecek. Başvurular, il/ilçe tarım müdürlüklerine yapılacak. Ödemeler, doğrulama sonrası balıkçının banka hesabına yatırılacak.
Tarım ve Orman Bakanlığı yetkilileri, kota artışının balıkçıların ilgisini artıracağını ve av baskısını dengeleyeceğini belirtiyor. Uygulamanın 2024 yılı sonuna kadar geçerli olacağı, ihtiyaç halinde uzatılabileceği ifade ediliyor.
- Destek kapsamındaki türler: Balon balığı, aslan balığı, taş balığı, sokkan balığı, kılçıklı balon balığı, benekli balon balığı, yılan balığı.
- Destek miktarı: Balık başına 10 TL.
- Toplam kota: 1 milyon balık.
- Başvuru: İl/ilçe tarım müdürlükleri.
İstilacı Türlerle Mücadelede Arka Plan
Balon balığı, Süveyş Kanalı üzerinden Akdeniz'e giren ve hızla çoğalan bir tür. Zehirli olması nedeniyle tüketilemiyor, avcılığı da zahmetli. Balıkçıların ağlarına zarar veriyor ve ekonomik kayıp yaratıyor. Ayrıca yerli türlerin yumurtalarını yiyerek ekosistemi bozuyor.
Bakanlık, 2020'den bu yana balon balığı avcılığını teşvik ediyor. İlk uygulamada balık başına 5 TL destek verilirken, 2022'de 10 TL'ye çıkarıldı. Kota ise 200 bin olarak belirlenmişti. Ancak balıkçılar, kotanın yetersiz olduğunu ve desteğin artırılması gerektiğini dile getiriyordu. Yeni kota, bu taleplere yanıt niteliğinde.
Uzmanlar, destekleme programının istilacı türlerle mücadelede etkili olduğunu ancak tek başına yeterli olmadığını vurguluyor. Balon balığı popülasyonunun kontrol altına alınması için düzenli avlanma, biyolojik mücadele ve uluslararası iş birliği gerekiyor. Akdeniz'e kıyısı olan diğer ülkelerle ortak hareket edilmesi öneriliyor.
Ekonomik ve Ekolojik Etkiler
Balon balığı avcılığı, balıkçılar için ek gelir kapısı oluyor. Özellikle küçük ölçekli balıkçılar, avladıkları balon balıkları sayesinde günlük kazançlarını artırabiliyor. Destek kotasının artırılması, daha fazla balıkçının bu programa katılmasını teşvik edecek.
Öte yandan, balon balığının eti zehirli olduğu için tüketilemiyor. Avlanan balıklar, yetkilendirilmiş merkezlerde imha ediliyor veya gübre olarak değerlendiriliyor. Bazı girişimciler, balon balığı derisinden deri ürünleri yapmayı deniyor ancak henüz yaygınlaşmadı.
Çevre örgütleri, istilacı türlerle mücadelede kalıcı çözümler için çağrıda bulunuyor. Balon balığının doğal düşmanı olmadığı için popülasyonunun kontrolsüz arttığı belirtiliyor. Bu nedenle avcılık teşviklerinin yanı sıra, balon balığının toplandığı bölgelerde ekosistem izleme çalışmaları yapılması gerekiyor.
Tarım ve Orman Bakanlığı, 2025 yılı için daha kapsamlı bir mücadele planı hazırlığında. Balon balığı avcılığının yanı sıra, ağ teknolojileri ve erken uyarı sistemleri üzerinde çalışılıyor. Ayrıca, balon balığından elde edilebilecek ekonomik ürünler için Ar-Ge projeleri desteklenecek.
Sonuç olarak, balon balığı avcılığında destek kotasının 1 milyona çıkarılması, hem balıkçılar hem de deniz ekosistemi için olumlu bir adım. Ancak istilacı türlerle mücadelede başarı, sürdürülebilir politikalar ve uluslararası iş birliğiyle mümkün olacak. Balıkçılar, kotanın artırılmasından memnun; şimdi gözler, desteğin zamanında ödenmesinde ve avlanmanın etkin bir şekilde izlenmesinde.
