Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanı Murat Kurum, Maltepe'de 5 kişinin hayatını kaybettiği bina çökmesinin ardından bölgede TOKİ desteğiyle kentsel dönüşüm çalışmalarının başlatıldığını duyurdu. Bakan Kurum, yeni güvenli konutların 1 yıl içinde teslim edileceğini belirterek, “Maltepe'de yarısı bizden kampanyasıyla dönüşümü hızlandıracağız” dedi. Olay, 3 katlı binanın henüz belirlenemeyen bir nedenle çökmesi sonucu meydana geldi ve 5 kişi yaşamını yitirdi. Bakanlık, bölgede riskli yapıların tespiti için çalışma başlattı.
Kentsel Dönüşümde Yeni Model: Yarısı Bizden
Bakan Murat Kurum, Maltepe'deki binanın bulunduğu alanda TOKİ iş birliğiyle kentsel dönüşüm sürecinin başlatıldığını açıkladı. Kurum, “Maltepe'de 5 vatandaşımızın hayatını kaybettiği binanın olduğu bölgede TOKİ desteğiyle kentsel dönüşümü başlatıyoruz. Yarısı bizden kampanyasıyla hak sahiplerine destek olacağız. Güvenli konutlar 1 yılda teslim edilecek” ifadelerini kullandı. Kampanya kapsamında, riskli yapılarda oturan hak sahiplerine hibe ve kredi imkânı sunulacak, dönüşüm maliyetinin önemli bir kısmı devlet tarafından karşılanacak. Bakanlık yetkilileri, bölgede öncelikle zemin etüt çalışmalarının yapılacağını ve yeni yapıların deprem yönetmeliğine uygun olarak inşa edileceğini belirtti.
Maltepe'de çöken bina, 1990'lı yıllarda yapılmış ve sonrasında çeşitli tadilatlar görmüştü. Uzmanlar, binanın taşıyıcı sisteminde zamanla oluşan yıpranmanın çökmede etkili olabileceğini değerlendiriyor. Bakanlık, olayın ardından bölgedeki diğer yapıların da güvenlik durumunu incelemek üzere teknik ekipleri görevlendirdi. Kurum, “Amacımız bir daha böyle acılar yaşanmaması. Şehirlerimizi depreme dirençli hale getirmek için kararlılıkla çalışıyoruz” diye konuştu.
Arka Planda Türkiye'nin Kentsel Dönüşüm Stratejisi
Türkiye, 1999 Marmara Depremi'nin ardından kentsel dönüşümü ulusal bir politika olarak benimsedi. 2012 yılında çıkarılan 6306 sayılı Afet Riski Altındaki Alanların Dönüştürülmesi Hakkında Kanun ile riskli yapıların yıkılıp yeniden yapılmasının önü açıldı. Bugüne kadar ülke genelinde 3 milyondan fazla konutun dönüştürüldüğü belirtiliyor. Ancak özellikle büyükşehirlerdeki eski yapı stoku ve deprem riski, dönüşümün hızlandırılması ihtiyacını gündemde tutuyor. 2023 Kahramanmaraş depremlerinin ardından hükümet, “Yarısı Bizden” kampanyası gibi yeni destek modelleriyle dönüşümü teşvik etmeye başladı. Maltepe'deki olay, kentsel dönüşümün sadece deprem riski altındaki illerde değil, tüm Türkiye'de aciliyetini bir kez daha gözler önüne serdi.
Bakanlık verilerine göre, İstanbul'da yaklaşık 1,5 milyon konutun riskli durumda olduğu tahmin ediliyor. Maltepe ilçesi de bu kapsamda öncelikli alanlar arasında yer alıyor. Bakan Kurum'un açıklaması, hem bölge sakinleri hem de kentsel dönüşüm sektörü için önemli bir adım olarak değerlendiriliyor. Dönüşüm sürecinde hak sahiplerinin geçici barınma ihtiyaçlarının nasıl karşılanacağı ise henüz netlik kazanmadı. Bakanlık yetkilileri, sürecin şeffaf bir şekilde yürütüleceğini ve vatandaşların bilgilendirileceğini söyledi.
Uzmanlar: Dönüşümde Hız ve Denetim Kritik
İnşaat mühendisleri ve şehir plancıları, kentsel dönüşümde hız kadar denetimin de önemli olduğuna dikkat çekiyor. Maltepe'deki çökme olayının ardından yapılan açıklamalarda, özellikle 2000 yılı öncesi inşa edilen binaların taşıyıcı sistemlerinin düzenli olarak kontrol edilmesi gerektiği vurgulanıyor. Uzmanlar, “Yarısı Bizden” gibi kampanyaların vatandaşların dönüşüme katılımını artıracağını, ancak yapı kalitesinden ödün verilmemesi gerektiğini belirtiyor. Bakanlık, dönüşüm kapsamında inşa edilecek konutların TSE standartlarına ve deprem yönetmeliğine uygun olacağını taahhüt ediyor.
Maltepe Belediyesi ise bölgede yıkım ve inşaat süreçlerinde koordinasyonu sağlamak üzere bir kriz masası oluşturdu. Belediye yetkilileri, hak sahiplerinin mağduriyet yaşamaması için gerekli adımların atılacağını bildirdi. Öte yandan, olayda hayatını kaybedenlerin yakınlarına taziye mesajları iletildi. Bakan Kurum, “Devlet olarak her zaman vatandaşımızın yanındayız. Yaraları saracak, daha güvenli yuvalar inşa edeceğiz” dedi.
Kentsel dönüşüm sürecinin 1 yılda tamamlanması hedefi, bölgedeki diğer riskli yapılar için de emsal teşkil edecek. Ancak sürecin hızlı ilerlemesi için imar planı değişiklikleri, ruhsat süreçleri ve hak sahipleriyle anlaşma aşamalarının sorunsuz yürütülmesi gerekiyor. Bakanlık, Maltepe'deki dönüşümün bir pilot proje olarak diğer ilçelere örnek olacağını belirtiyor. Kamuoyu, önümüzdeki günlerde atılacak adımları ve teslim takvimini yakından takip edecek.
