Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanı Murat Kurum, Depozitosu Olan Ambalajlar (DOA) sisteminin lansmanının üzerinden sadece 5 gün geçmesine rağmen sisteme 1,3 milyon kullanıcının kaydolduğunu ve 7 milyon 600 bin ambalajın toplandığını açıkladı. Bakan Kurum, DOA'nın çevre kirliliğiyle mücadelede ve geri dönüşüm oranlarını artırmada kritik bir adım olduğunu vurguladı.
DOA Sistemi Nasıl Çalışıyor?
Depozitosu Olan Ambalajlar (DOA) sistemi, tüketicilerin plastik, cam, metal ve pet şişe gibi ambalajları iade ederek depozito ücretini geri almasını sağlıyor. Sistem, Türkiye genelindeki anlaşmalı marketlerde ve özel toplama noktalarında kullanılabiliyor. Tüketiciler, aldıkları ürünün ambalajını sisteme kaydettiriyor ve iade ettiklerinde depozito bedelini hesaplarına aktarıyor. Bakan Kurum, uygulamanın yaygınlaşmasıyla birlikte çöp sahalarına giden atık miktarının azalacağını ve geri dönüşümün teşvik edileceğini belirtti.
Kurum, "DOA ile sadece 5 günde 1,3 milyon vatandaşımız sisteme üye oldu. Bu sayede 7,6 milyon adet ambalaj toplanarak geri dönüşüme kazandırıldı. Bu, vatandaşlarımızın çevre bilincinin ne kadar yüksek olduğunu gösteriyor" dedi. Sistemin ilk etapta büyükşehirlerde pilot uygulama olarak başlatıldığını, ancak talebin yoğun olması nedeniyle yaygınlaştırma çalışmalarının hızlandırıldığını ifade etti.
Hedef: 2030'da Yüzde 60 Geri Dönüşüm
Bakan Kurum, DOA sisteminin Türkiye'nin 2030 yılına kadar geri dönüşüm oranını yüzde 60'a çıkarma hedefinin önemli bir ayağı olduğunu söyledi. Mevcut durumda plastik ambalajların yalnızca yüzde 28'i geri dönüştürülürken, hedef bu oranı yüzde 60'a, diğer ambalajlarda da yüzde 80'lere yükseltmek. Sistem sayesinde her yıl ortalama 400 bin ton plastik atığın geri kazanılması bekleniyor.
- Şu ana kadar toplanan ambalaj türleri: PET plastik şişeler, cam şişeler, alüminyum kutular ve teneke kutular.
- Depozito bedelleri: 0,25 TL (küçük), 0,50 TL (orta), 1 TL (büyük).
- Üye sayısı: 1,3 milyon (5 günde).
Uygulama kapsamında marketlerde ve kamu binalarında toplama makineleri yer alıyor. Vatandaşlar, ambalajlarını bu makinelere atarak depozitolarını anında hesaplarına aktarabiliyor. Ayrıca mobil uygulama üzerinden de en yakın toplama noktaları görülebiliyor.
Bakan Kurum, sistemin çevreye katkısının yanı sıra ekonomiye de katkı sağladığını belirterek, "Toplanan ambalajlar geri dönüşüm tesislerinde işlenerek yeni ürünlere dönüştürülüyor. Bu sayede hem ham madde ithalatı azalıyor hem de yeni istihdam alanları oluşuyor" diye konuştu.
DOA sistemi, Avrupa Birliği ülkelerinde başarıyla uygulanan depozito iade sistemlerinin Türkiye'ye uyarlanmış bir versiyonu olarak dikkat çekiyor. Almanya'da depozito sistemi sayesinde plastik şişelerin yüzde 98'i geri dönüştürülürken, Türkiye'de de benzer bir başarı öngörülüyor. Bakanlık, 2025 sonuna kadar tüm illerde sistemin kurulmasını hedefliyor.
Kurum, "Biz bu sistemi başlattığımızda 'Vatandaş katılır mı?' diye soranlar oldu. Ama rakamlar ortada. 5 günde 1,3 milyon kişi sisteme üye olduysa, bu vatandaşın çevreye duyarlı olduğunun en büyük göstergesidir. Biz de sistemi daha da yaygınlaştırarak 2030 hedeflerimize ulaşacağız" ifadelerini kullandı.
Türkiye'nin her yıl yaklaşık 1,2 milyon ton plastik atık ürettiği düşünülüyor. Bunun büyük bir kısmı doğada çözünmesi yüzlerce yıl süren atıklardan oluşuyor. DOA sistemi, bu atıkların kaynağında ayrıştırılarak geri dönüşüme kazandırılmasını amaçlıyor. Çevre aktivistleri, sistemin başarılı olması halinde çöp sahalarındaki atık yükünün önemli ölçüde azalacağını belirtiyor.
