İçişleri Bakanı Mustafa Çiftçi, Kazakistan'ın başkenti Astana'da düzenlenen Türk Devletleri Teşkilatı 3'üncü İçişleri Bakanları Toplantısı'nda, INTERPOL ve EUROPOL'e benzer uluslararası bir güvenlik teşkilatının kurulmasını önerdi. Çiftçi, önerdiği yapıyı 'TÜRKPOL' olarak adlandırdı. Toplantıya katılan üye ülkelerin içişleri bakanları, Türk dünyası genelinde suçla mücadelede iş birliğini güçlendirecek bu teklife olumlu yaklaştı. Böylece, Türk Devletleri Teşkilatı bünyesinde ortak bir polis teşkilatı kurulması yolunda ilk somut adım atılmış oldu.
TÜRKPOL nedir, ne amaçlıyor?
Bakan Çiftçi'nin teklifi, Türk Devletleri Teşkilatı üyesi ülkeler arasında suçla mücadelede ortak hareket etmeyi hedefliyor. INTERPOL gibi küresel, EUROPOL gibi bölgesel bir yapılanma örneği üzerine kurulması planlanan TÜRKPOL, üye ülkeler arasında istihbarat paylaşımı, ortak operasyonlar, suçluların iadesi ve kapasite geliştirme gibi alanlarda iş birliğini artıracak. Böylece, terör, organize suç, uyuşturucu kaçakçılığı, siber suçlar ve insan ticareti gibi sınır aşan suçlarla daha etkin mücadele edilmesi amaçlanıyor. Teşkilatın merkezi ve yapısı henüz netleşmiş değil; ancak ilk etapta koordinasyon birimi şeklinde faaliyet göstermesi, ardından operasyonel yetki kazanması öngörülüyor.
Türk Devletleri Teşkilatı'nda güvenlik iş birliği
Türk Devletleri Teşkilatı, Azerbaycan, Kazakistan, Kırgızistan, Özbekistan ve Türkiye'nin üye olduğu, Macaristan ve Türkmenistan'ın gözlemci statüsünde bulunduğu bir uluslararası kuruluş. Son yıllarda ekonomik ve kültürel iş birliğinin yanı sıra güvenlik alanında da adımlar atılıyor. 2021'de İstanbul'da imzalanan Türk Devletleri Teşkilatı 2040 Vizyon Belgesi'nde, terörle mücadele ve sınır güvenliği gibi konularda ortak çalışmalar yapılması kararlaştırılmıştı. Bu toplantıda atılan adım, söz konusu vizyonun somut bir çıktısı olarak değerlendiriliyor.
Üye ülkelerden destek mesajları
Toplantıda söz alan Azerbaycan, Kazakistan, Kırgızistan ve Özbekistan içişleri bakanları, TÜRKPOL fikrinin hayata geçirilmesi için teknik çalışmaların başlatılması konusunda görüş birliğine vardı. Bakanlar, özellikle organize suç örgütlerinin sınır aşan faaliyetlerine karşı ortak veri tabanı oluşturulması, ortak eğitim programları düzenlenmesi ve personel değişimi gibi konularda iş birliği yapılmasını istedi. Türkiye'nin ev sahipliğinde düzenlenecek bir sonraki toplantıda, TÜRKPOL'un kuruluş sürecine ilişkin yol haritasının ele alınması bekleniyor.
Bölgesel güvenlik mimarisinde yeni bir aktör mü?
TÜRKPOL önerisi, Türk dünyasının kendi iç dinamikleriyle şekillenen bir güvenlik yapılanması arayışının ürünü. Soğuk Savaş sonrası dönemde NATO, AGİT, ŞİÖ gibi yapıların yanı sıra bölgesel örgütler de güvenlik alanında etkinlik kazanmaya başladı. Türk Devletleri Teşkilatı'nın askeri bir ittifak olmadığı, ancak polisiye iş birliğiyle yumuşak güvenlik alanında önemli bir boşluğu doldurabileceği belirtiliyor. Uzmanlar, TÜRKPOL'un etkin işlemesi halinde bölgede suçla mücadelede önemli bir sinerji yaratacağını, ayrıca Türkiye'nin uluslararası güvenlik alanındaki etkisini artıracağını vurguluyor.
Sonuç: TÜRKPOL ne getirir?
INTERPOL ve EUROPOL modeline benzer bir teşkilatın kurulması, Türk Devletleri Teşkilatı için yeni bir dönemin kapısını aralayabilir. Ortak polis teşkilatı, üye ülkeler arasında güveni pekiştirirken, suçla mücadelede somut kazanımlar sağlayabilir. Ancak yapının başarısı, üye ülkelerin siyasi iradesine, kaynak tahsisine ve hukuki altyapının uyumlaştırılmasına bağlı. Önümüzdeki süreçte atılacak adımlar, TÜRKPOL'un bir hayal mi yoksa etkili bir uluslararası aktör mü olacağını belirleyecek. Şimdilik, fikir aşamasından çıkıp somut bir projeye dönüşme yolunda önemli bir irade ortaya konmuş durumda.
