Irak'ta, İran ile bağlantılı Şii milis grupların silahlarını devlete teslim ederek güvenlik kurumlarına entegre olması süreci için çabalar sürerken, Bağdat yönetimi bu gruplara verdiği desteği kesmesi için İran'a baskı kuruyor. Hükümet kaynakları, Tahran yönetiminden milislerin silahsızlandırılması konusunda yazılı güvence talep ettiklerini ve bu garantinin sürecin başarısı için kritik olduğunu belirtiyor.
Tahran'a Yapılan Baskı ve Görüşmeler
Irak Başbakanı Muhammed Şiya el-Sudani öncülüğünde yürütülen müzakerelerde, Bağdat yönetimi İranlı yetkililere, milis gruplarının devlet kontrolüne girmesi halinde bölgesel istikrarın artacağını ve bu adımın terörle mücadelede önemli bir kazanım olacağını iletti. Irak Ulaştırma Bakanı ve Sudani'nin yakın çalışma arkadaşı olan, ismi açıklanmayan bir yetkili, "İran'ın bu gruplar üzerinde belirleyici bir etkisi var. Biz de bu etkiyi olumlu yönde kullanmasını bekliyoruz" dedi.
Öte yandan, İran'ın Irak'taki nüfuzunu sürdürme isteği nedeniyle bu konuda isteksiz davrandığı yorumları yapılıyor. Uzmanlara göre, İran destekli Haşdi Şabi güçleri, Tahran'ın bölgedeki vekalet savaşlarında kritik bir rol oynuyor ve bu grupların silahsızlandırılması, İran'ın stratejik derinliğini kaybetmesi anlamına gelebilir.
Milislerin Entegrasyon Süreci
Irak'ta 2014 yılında DEAŞ'a karşı mücadele için kurulan Haşdi Şabi çatısı altındaki gruplar, resmi olarak devlet güvenlik yapısına bağlı görünse de fiilen bağımsız hareket ediyor. Bağdat yönetimi, bu grupların silahlarının devlete teslim edilmesi ve komuta zincirinin başbakanlığa bağlanması için uzun süredir çalışıyor. Ancak süreç, özellikle İran'ın etkisi ve grupların iç direnişi nedeniyle yavaş ilerliyor.
Geçtiğimiz haftalarda, Irak hükümeti bazı milis gruplarıyla ön anlaşmalar imzaladığını duyurdu. Bu anlaşmalara göre, grupların ağır silahları orduya teslim edilecek ve üyeleri maaşlı asker veya polis kadrolarına alınacak. Ancak İran'a yakınlığıyla bilinen Ketaib Hizbullah ve Asaib Ehl-ul Hak gibi grupların bu anlaşmalara dahil olmadığı, sürecin tamamlanması için Tahran'ın desteğinin şart olduğu ifade ediliyor.
Bölgesel Güç Dengeleri ve ABD Faktörü
bağdat'ın bu hamlesi, bölgesel güç dengeleri açısından da önem taşıyor. ABD'nin Irak'taki askeri varlığını azaltmasının ardından, İran destekli milislerin nüfuzu artmıştı. Şimdi Bağdat, bu grupları devlet kontrolüne alarak hem iç egemenliğini güçlendirmek hem de uluslararası topluma güven vermek istiyor.
Uzmanlar, İran'ın bu sürece ne kadar destek vereceğinin belirsiz olduğunu ancak Bağdat'ın yaptırım ve diplomatik baskı araçlarını kullanarak Tahran'ı ikna etmeye çalıştığını belirtiyor. Bazı analistler, İran'ın ekonomik kriz içinde olmasının, Irak'ın elini güçlendirdiğini ve Tahran'ın bu nedenle taviz vermek zorunda kalabileceğini savunuyor.
Sonuç ve Değerlendirme
Irak'ın İran'dan garanti istemesi, ülkenin kendi güvenlik yapısını kurma çabasında önemli bir dönüm noktası. Ancak bu sürecin başarıya ulaşması, yalnızca siyasi iradeye değil, aynı zamanda İran'ın bölgesel hesaplarına ve milis gruplarının geleceğine bağlı. Bağdat'ın bu konudaki kararlılığı, bölgesel istikrar için umut verici olsa da, Tahran'ın desteğini almadan bu hedefe ulaşması zor görünüyor. Önümüzdeki dönemde yaşanacak gelişmeler, Irak'ın egemenlik arayışının ne kadar gerçekçi olduğunu gösterecek.
