Irak, 30 Eylül itibarıyla tarihi bir dönüm noktasına hazırlanıyor. 23 yıl aradan sonra ABD askeri Irak'tan resmen çekilmiş olacak. Bağdat'ta sevinç gösterileri düzenlenirken, Erbil'de ise tepki ve endişe hakim. Çekilme kararı, 2020'de Irak parlamentosunun ABD askerlerinin ülkeden çıkarılmasını talep eden kararı sonrası imzalanan anlaşmanın bir parçası olarak hayata geçiyor.
Bağdat'ta Sevinç Gösterileri
Bağdat'ta halk, ABD askerlerinin çekilmesini büyük bir coşkuyla karşıladı. Şehir merkezinde toplanan kalabalıklar, Irak bayrakları ve çeşitli pankartlarla zaferi kutladı. Göstericiler, "İşgal sona erdi" ve "Egemenlik bizim" sloganları attı. Irak hükümeti yetkilileri, çekilmenin ülkenin tam bağımsızlığını pekiştirdiğini vurguladı. Başbakan Mustafa el-Kazımi, yaptığı açıklamada, "Bu, Irak'ın kendi güvenlik güçleriyle geleceğini belirleme zamanıdır. Tüm yabancı güçlere veda ediyoruz" dedi. Ancak bazı uzmanlar, çekilmenin güvenlik boşluğu yaratabileceği uyarısında bulunuyor.
Erbil'de Tepkiler ve Endişeler
Kuzey Irak Kürt Bölgesel Yönetimi'nin başkenti Erbil'de ise çekilme kararı tepkiyle karşılandı. Kürt yetkililer, ABD askerlerinin varlığının IŞİD'e karşı mücadelede kritik olduğunu belirterek, çekilmenin bölgede güvenlik açığı oluşturacağını savundu. Erbil merkezli gösterilerde, "Yalnız bırakılıyoruz" ve "IŞİD tehdidi sürüyor" yazılı pankartlar taşındı. Kürt Bölgesel Yönetimi Başkanı Neçirvan Barzani, yaptığı yazılı açıklamada, "ABD'nin çekilmesi, bölgedeki istikrarı olumsuz etkileyecek. Uluslararası toplumun Irak ve Kürdistan'a desteğini sürdürmesi gerekiyor" ifadelerini kullandı. Erbil'deki bazı sivil toplum kuruluşları da endişelerini dile getirerek, çekilmenin ardından IŞİD'in yeniden güç kazanabileceğini öne sürdü.
Çekilme Süreci ve Arka Plan
ABD'nin Irak'tan çekilme kararı, 2020 yılında Irak parlamentosunun ABD askerlerinin ülkeden çıkarılması yönünde aldığı karar sonrası şekillendi. Ocak 2020'de ABD'nin Bağdat'ta düzenlediği ve İranlı General Kasım Süleymani ile Haşdi Şabi lideri Ebu Mehdi el-Mühendis'in öldürüldüğü saldırı sonrası Irak parlamentosu çekilme çağrısı yapmıştı. Ardından ABD ile Irak arasında yapılan müzakereler sonucu, kademeli çekilme takvimi belirlendi. Son askerlerin 30 Eylül'de ülkeden ayrılmasıyla süreç tamamlanacak. Çekilme, yaklaşık 2.500 ABD askerini kapsıyor. ABD Savunma Bakanlığı, çekilmenin planlandığı gibi gittiğini ve Irak güvenlik güçlerinin eğitimi ve danışmanlık görevinin sona erdiğini duyurdu.
Uzman Değerlendirmeleri
Orta Doğu uzmanları, ABD çekilmesinin bölgesel dengeleri derinden etkileyeceğini belirtiyor. Irak'ın kendi güvenlik güçlerini güçlendirmesi gerektiğini vurgulayan uzmanlar, İran'ın Irak'taki etkisinin artabileceği ve IŞİD'in yeniden canlanma riski taşıdığı görüşünde. Öte yandan, Kürt Bölgesel Yönetimi'nin Türkiye ve diğer bölge ülkeleriyle ilişkilerini yeniden gözden geçirmesi gerekebilir. Bağdat yönetimi ise egemenliğini pekiştirmek için diplomatik çabalara hız verdi. Irak, komşu ülkelerle güvenlik iş birliğini artırmayı planlıyor.
ABD'nin çekilmesi, Irak iç siyasetinde de yeni bir dönemin kapısını aralıyor. Ekim ayında yapılması planlanan erken genel seçimler öncesi, çekilme kararı hükümetin elini güçlendirebilir. Ancak Erbil ile Bağdat arasındaki gerilimin artması, ülkedeki istikrarı tehdit edebilir. Uluslararası toplum, Irak'ın geleceğini yakından izliyor. Çekilme sonrası dönemde Irak'ın güvenlik, ekonomi ve siyasi alanda nasıl bir yol izleyeceği belirsizliğini koruyor. Bağdat'taki kutlamalar sürerken, Erbil'deki endişe, ülkenin bölünmüşlüğünü gözler önüne seriyor. 23 yıllık askeri varlığın sona ermesi, Irak için yeni bir sayfa açsa da, bu sayfanın nasıl yazılacağı hala belirsiz.
