ABD-İran savaşının devam ettiği bir dönemde, Yemen'deki Husilerin Babülmendep Boğazı'nı abluka altına aldıklarını açıklaması, Orta Doğu'daki gerilimi yeni bir boyuta taşıdı. Dünyanın en önemli enerji ve ticaret yollarından biri olan bu boğaz, kapatıldığı takdirde küresel ticaretin akışı ciddi şekilde kesintiye uğrayabilir. Uzmanlar, alternatif güzergahların kısıtlı olduğunu ve bu durumun petrol fiyatlarından gıda tedarikine kadar birçok alanda domino etkisi yaratacağını söylüyor.
Babülmendep Boğazı neden kritik?
Babülmendep Boğazı, Kızıldeniz ile Aden Körfezi'ni birbirine bağlayan dar bir su geçididir. Dünya petrol ticaretinin yaklaşık %10'u ve doğal gaz ticaretinin önemli bir kısmı bu boğazdan geçiyor. Süveyş Kanalı'na giden rota üzerinde bulunması nedeniyle Avrupa ve Asya arasındaki ticaret için hayati önem taşıyor. Boğazın kapatılması, gemilerin Afrika'nın güneyini dolaşmak zorunda kalması anlamına geliyor ki bu da yolculuk sürelerini haftalarca uzatıyor ve maliyetleri büyük ölçüde artırıyor.
Husiler son haftalarda bölgede İsrail bağlantılı gemilere saldırılar düzenlerken, Babülmendep'i ablukaya aldıklarını iddia ediyor. ABD ve müttefikleri bölgeye savaş gemileri gönderse de, geçiş güvenliği tam olarak sağlanamıyor. Birçok büyük deniz taşımacılığı şirketi, Süveyş Kanalı rotasını geçici olarak durdurdu.
Küresel ticarete etkileri ve olası senaryolar
Boğazın abluka altında olması, başta petrol ve doğal gaz olmak üzere emtia fiyatlarında ani bir yükselişe neden oldu. Avrupa için alternatif tedarik yolları düşünülürken, Asya ülkeleri de hammadde akışının kesintiye uğramasıyla üretimde aksamalar yaşayabilir. Gıda tedarik zincirleri de bu durumdan etkileniyor; özellikle tahıl ve yağlı tohum taşıyan gemiler rotalarını değiştirmek zorunda kalıyor.
Ekonomist Enrique Martínez, "Babülmendep'in kapanması, küresel tedarik zincirlerinde 2021'deki Süveyş krizinden çok daha büyük bir şok yaratabilir" diyor. Martínez'e göre bu durum, enflasyonu yeniden körükleyebilir ve dünya genelinde merkez bankalarının faiz indirimi planlarını ertelemelerine yol açabilir.
Türkiye açısından bakıldığında, Akdeniz ve Süveyş Kanalı'na yakınlık avantajı olsa da, küresel ticaretteki daralma ihracatı olumsuz etkileyebilir. Ayrıca, enerji maliyetlerindeki artış cari açığı daha da büyütebilir.
Savaş ve ticaret: Bölgesel gerilimlerin ekonomiye yansıması
Husilerin bu eylemi, İran'ın bölgedeki vekil güçleri aracılığıyla Batı'ya karşı yürüttüğü asimetrik savaşın bir parçası olarak görülüyor. Babülmendep ablukası, ABD ve İsrail'i ekonomik olarak zorlama hedefini taşıyor. Uzun vadede, bu tür ablukalar küresel ticaretin güvenliğini sorgulanır hale getiriyor ve ülkeleri alternatif ticaret yolları arayışına itiyor.
Tarihsel olarak, Babülmendep Boğazı geçişleri her zaman jeopolitik gerilimlerin gölgesinde kaldı. Ancak bugünkü abluka, daha önce görülmemiş bir şekilde doğrudan gemi geçişlerini engelliyor. Uzmanlar, bu durumun uluslararası hukuk ve deniz güvenliği açısından yeni tartışmalara yol açacağını belirtiyor.
