Anayasa Mahkemesi (AYM), Türkiye'de uzun süredir tartışma konusu olan süresiz nafaka düzenlemesini iptal etti. Mahkeme, 2012 yılında aynı konuda yapılan bir başvuruyu reddetmişken, bu kez 3'e karşı 12 üyenin oy çokluğuyla iptal kararı verdi. Karar, boşanma davalarında maddi ve manevi tazminatın yanı sıra nafaka yükümlülüğünün süresiz olarak devam etmesini düzenleyen ilgili kanun maddesini kapsıyor. AYM'nin gerekçeli kararının önümüzdeki günlerde açıklanması bekleniyor.
2012'deki ret kararı ve sosyal devlet vurgusu
AYM, 2012 yılında süresiz nafaka düzenlemesine ilişkin bir iptal başvurusunu değerlendirmiş ve o dönemde düzenlemeyi sosyal devlet anlayışının bir gereği olarak nitelendirerek reddetmişti. Mahkeme, nafakanın süresiz olmasını, özellikle ekonomik olarak zayıf durumdaki eşin korunması açısından anayasal sosyal devlet ilkesine uygun bulmuştu. Aradan geçen 14 yılda toplumsal cinsiyet eşitliği algısının değiştiğini ve kadınların iş gücüne katılımının arttığını belirten hukukçular, yeni kararda bu faktörlerin etkili olabileceğini ifade ediyor. Anayasa değişiklikleri ve Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi'ne (AİHS) uyum süreci de iptal kararının arka planında yer alıyor.
Kararın oy çokluğu ve muhalefet şerhleri
AYM'nin iptal kararı 12 oyla alınırken, 3 üye bu karara muhalif kaldı. Muhalif üyelerin, düzenlemenin kaldırılmasının özellikle uzun süreli evliliklerde mağduriyetlere yol açabileceği gerekçesiyle karşı oy kullandığı öğrenildi. Oy çokluğu, mahkeme içinde konunun ne kadar tartışmalı olduğunu gösteriyor. Karar, Resmi Gazete'de yayımlandıktan sonra yürürlüğe girecek. Bu süreçte kanun koyucunun yeni bir düzenleme yapması bekleniyor. TBMM'de grubu bulunan partiler, süresiz nafaka yerine belirli süreli ve koşullu nafaka modellerini tartışmaya açtı. Kadın hakları dernekleri ise kararın kadınları ekonomik olarak zor durumda bırakabileceği uyarısında bulunuyor.
Değerlendirme ve bağlam
Süresiz nafaka düzenlemesi, Türkiye'de yıllardır siyasi ve hukuki bir tartışma konusuydu. AYM'nin iptal kararı, boşanma hukukunda yeni bir dönemin başlangıcı olarak değerlendirilebilir. Ancak kararın toplumsal cinsiyet eşitliği açısından yaratacağı etkiler, yeni yasal düzenlemenin içeriğine bağlı olacak. Kanun koyucunun, hem mağduriyetleri önleyecek hem de güncel toplumsal dinamiklere uygun bir çözüm bulması gerekiyor. AYM'nin bu kararı, son yıllarda bireysel başvurularla artan sosyal haklar ve adil yargılanma talepleriyle de paralellik gösteriyor.
