Anayasa Mahkemesi (AYM), noterlerin tatil gün ve saatlerinde çalışmasına dair düzenlemeyi Anayasa'ya aykırı bularak iptal etti. Yüksek Mahkeme, noterlerin hafta sonu ve resmi tatillerde hizmet vermesinin yönetmelikle belirlenmesine imkan tanıyan kanun hükmünün Anayasa'nın 48. ve 55. maddelerine aykırı olduğuna hükmetti. Karar, noter hizmetlerinden yararlanan milyonlarca vatandaşı yakından ilgilendiriyor.
İptal gerekçesi ne?
AYM'nin gerekçeli kararında, noterlerin çalışma saatleri ve tatil düzenlemelerinin ancak kanunla belirlenebileceği, yönetmelikle düzenlenmesinin Anayasa'nın çalışma hürriyetini düzenleyen 48. maddesi ile ücrette adalet sağlanmasına yönelik 55. maddesine aykırılık teşkil ettiği vurgulandı. Mahkeme, yönetmelikle yapılan düzenlemenin noterlerin mesleki özerkliğini zedelediğini ve keyfi uygulamalara yol açabileceğini belirtti.
Karar arka planı
Noterlerin hafta sonu çalışma düzenlemesi, 1512 sayılı Noterlik Kanunu'nun 38. maddesinde yer alıyordu. Söz konusu düzenleme, Adalet Bakanlığı'na noterlerin tatil gün ve saatlerinde çalışma esaslarını yönetmelikle belirleme yetkisi veriyordu. Bu yetkiye dayanarak hazırlanan Noterlerin Tatil Gün ve Saatlerinde Çalışmasına İlişkin Yönetmelik ise noterlerin belirli gün ve saatlerde nöbet usulü çalışmasını öngörüyordu. Ancak uygulamada noterlerin yoğun iş yükü ve personel yetersizliği gibi sorunlar yaşanması, konuyu yargıya taşımıştı.
İptal başvurusu, İstanbul Noterleri Odası tarafından yapıldı. Oda, yönetmelikle düzenleme yapılmasının hukuki güvenlik ilkesini ihlal ettiğini savunuyordu. AYM'nin kararıyla birlikte mevcut yönetmelik uygulanamaz hale geldi. Şimdi gözler TBMM'de: Yeni düzenlemenin kanun yoluyla yapılması gerekiyor.
Vatandaşı nasıl etkileyecek?
Kararın ardından noterlerin hafta sonu hizmet verme zorunluluğu ortadan kalktı. Ancak uzmanlar, TBMM'nin bu boşluğu doldurmak için yeni bir kanuni düzenleme yapacağını öngörüyor. Geçici süreyle noterler hafta içi mesai saatlerinde hizmet vermeye devam edecek. Özellikle tapu işlemleri, vekaletname düzenleme gibi acil durumlarda vatandaşların hafta sonu noter bulamama riski bulunuyor. Adalet Bakanlığı'nın hazırlayacağı kanun teklifinde noterlerin hafta sonu çalışma koşullarının yeniden belirlenmesi bekleniyor.
Bağımsız hukukçular, AYM'nin bu kararının sadece noterleri değil, benzer şekilde yönetmelikle düzenlenen diğer meslek gruplarını da etkileyebileceği yorumunu yapıyor. Örneğin, avukatlık, doktorluk gibi mesleklerde de çalışma saatlerinin yönetmelikle belirlenmesi Anayasa'ya aykırı bulunabilir. Karar, hukuk devleti ilkesi açısından önemli bir emsal teşkil ediyor.
