Anayasa Mahkemesi (AYM), noterlerin tatil gün ve saatlerinde çalışma usulünün yönetmelikle belirlenmesini öngören düzenlemeyi Anayasa'ya aykırı bularak iptal etti. Yüksek Mahkeme, bu yetkinin yasayla düzenlenmesi gerektiğine hükmetti. Karar, Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girdi.
Kararın gerekçesi
AYM, 1512 sayılı Noterlik Kanunu'na 2018 yılında eklenen bir maddeyi inceledi. Madde, noterlerin tatil gün ve saatlerinde çalışmasının Adalet Bakanlığı tarafından çıkarılacak yönetmelikle düzenlenmesine olanak tanıyordu. Başvurucu, bu düzenlemenin yasama yetkisinin devredilmezliği ilkesine aykırı olduğunu ileri sürmüştü. Yüksek Mahkeme, noterlik hizmetlerinin sunumuna ilişkin temel esasların kanunla belirlenmesi gerektiğini vurguladı. Yönetmelikle düzenleme yapılmasının, özellikle vatandaşların adalete erişim hakkını olumsuz etkileyebileceğine dikkat çekildi.
Noterler ve tatil çalışması
Noterler, hafta sonları ve resmi tatillerde genellikle kapalı olurken, bazı bölgelerde nöbetçi noter uygulaması bulunuyor. Yönetmelikle getirilmek istenen düzenleme, noterlerin tatil günlerinde de çalışabilmesinin yolunu açmayı amaçlıyordu. Ancak AYM, bu tür bir uygulamanın kanuni dayanağının olması gerektiğini belirtti. Karar, noterlerin çalışma takviminin netleşmesi için yeni bir yasal düzenleme yapılmasını zorunlu kılıyor.
Yargı çevrelerinden tepkiler
Hukukçular, kararı yasama yetkisinin güçlendirilmesi açısından olumlu karşıladı. Bazı noter odaları, uygulamanın yönetmelikle düzenlenmesinin belirsizlik yarattığını ve iptalin hukuki güvenliği artırdığını ifade etti. Öte yandan, vatandaşların tatil günlerinde noter ihtiyacının karşılanması konusunda yeni bir düzenleme bekleniyor.
Bağlam ve değerlendirme
AYM'nin bu kararı, idarenin düzenleyici işlemlerinin sınırlarını çizen önemli bir emsal niteliği taşıyor. Noterlik hizmetlerinin toplumun her kesimini ilgilendirdiği göz önüne alındığında, konunun yasayla düzenlenmesi demokratik hukuk devleti ilkesiyle uyumlu. Karar, aynı zamanda yönetmeliklerle yapılan düzenlemelerin Anayasa'ya uygunluk denetiminde dikkat edilmesi gereken kriterleri de ortaya koyuyor.
