Anayasa Mahkemesi (AYM), boşanma sonrası yoksulluk nafakasının süresiz olarak talep edilmesine imkân tanıyan Türk Medeni Kanunu'nun 175. maddesinin ikinci fıkrasını iptal etti. Karar, Resmî Gazete'de yayımlanmasının ardından kadın örgütleri, muhalefet partileri ve hukukçular tarafından yoğun tepkiyle karşılandı. İptal kararının dokuz ay sonra yürürlüğe girecek olması nedeniyle yeni yasal düzenlemenin Türkiye Büyük Millet Meclisi'nde (TBMM) yapılması bekleniyor.
Kadın Örgütleri: 'Nafaka Hakkımıza Dokunmayın'
Karara tepki gösteren kadın örgütleri, yoksulluk nafakasının kadınların ekonomik güvencesi olduğunu vurgulayarak "Nafaka hakkımıza dokunmayın" sloganıyla açıklamalar yaptı. Türkiye Kadın Dernekleri Federasyonu, yaptığı yazılı açıklamada, iptal kararının kadınları yoksulluğa mahkûm edeceğini savundu. Açıklamada, "Yoksulluk nafakası, boşanma sonrası ekonomik olarak zor duruma düşen tarafın, genellikle kadınların, yaşamını idame ettirebilmesi için hayati bir güvencedir. Bu hakkın ortadan kaldırılması, toplumsal cinsiyet eşitsizliğini derinleştirecektir" ifadelerine yer verildi.
Birçok kadın örgütü, kararın ardından sosyal medyada ve basın açıklamalarıyla seslerini duyurmaya çalışıyor. İstanbul, Ankara ve İzmir'de çeşitli kadın platformları, konuyu yargıya taşıyacaklarını ve yeni düzenlemede kadınların kazanılmış haklarının korunması için mücadele edeceklerini belirtti.
Muhalefet Partilerinden Eleştiri
Muhalefet partileri de karara sert eleştiriler yöneltti. CHP Genel Başkan Yardımcısı, yaptığı açıklamada, "Anayasa Mahkemesi'nin bu kararı, kadınların boşanma sonrası yaşadığı ekonomik zorlukları görmezden gelmektedir. Nafaka, bir lütuf değil, sosyal devletin bir gereğidir. Meclis'te bu konuda kadınların lehine bir düzenleme yapılması için elimizden geleni yapacağız" dedi. HDP ve diğer muhalefet partileri de benzer açıklamalarla kararın geri çekilmesi çağrısında bulundu.
Hukukçular: 'Belirsizlik Var'
Hukukçular ise kararın hukuki sonuçlarına dikkat çekiyor. İstanbul Barosu Kadın Hakları Merkezi'nden bir avukat, "AYM'nin iptal kararı, dokuz ay sonra yürürlüğe girecek. Bu süre zarfında Meclis yeni bir düzenleme yapmazsa, yoksulluk nafakası talepleri konusunda büyük bir hukuki boşluk oluşacak. Mevcut davalar nasıl sonuçlanacak, belirsiz" diye konuştu. Hukukçular, iptal kararının gerekçesinde, süresiz nafakanın hukuki belirsizlik yarattığı ve taraflar arasında eşitsizliğe yol açtığı yönünde ifadelerin yer aldığını belirtiyor.
Arka Plan: Nafaka Tartışması
Türk Medeni Kanunu'nun 175. maddesi, boşanma yüzünden yoksulluğa düşecek olan tarafın, kusuru daha ağır olmamak koşuluyla geçimi için diğer taraftan mali gücü oranında süresiz olarak nafaka talep edebilmesini düzenliyordu. Bu düzenleme, uzun süredir erkek hakları savunucuları tarafından eleştiriliyor ve "mağduriyet" yarattığı iddia ediliyordu. AYM, bu tartışmaların ardından söz konusu fıkrayı iptal etti. Karar, kadın hakları savunucuları tarafından ise kadınların ekonomik bağımsızlığını zedeleyeceği gerekçesiyle eleştiriliyor.
Nafaka konusu, Türkiye'de yıllardır tartışılan bir konu. Kadın örgütleri, nafakanın kaldırılmasının kadınları yoksulluğa iteceğini ve boşanmalarda kadınların daha da mağdur olacağını savunurken, karşı görüştekiler ise süresiz nafakanın adaletsiz olduğunu ve tarafların yeniden evlenmesini engellediğini öne sürüyor. AYM'nin iptal kararı, bu tartışmayı yeniden alevlendirmiş durumda.
Meclis'te Yeni Düzenleme Beklentisi
İptal kararının yürürlüğe girmesine dokuz ay kaldı. Bu süre zarfında Meclis'in yeni bir yasal düzenleme yapması gerekiyor. Kadın örgütleri, yeni düzenlemede kadınların haklarının korunması için çağrıda bulunuyor. Muhalefet partileri, iktidara seslenerek, "Kadınların kazanılmış haklarını geri vermeyin" mesajı veriyor. İktidar kanadından henüz resmi bir açıklama gelmedi, ancak Adalet Bakanlığı'nın önümüzdeki günlerde bir taslak üzerinde çalıştığı öğrenildi.
Uzmanlar, yeni düzenlemede nafakanın süresinin belirli koşullara bağlanabileceğini, ancak kadınların mağduriyetini önleyecek mekanizmaların da eklenmesi gerektiğini belirtiyor. Örneğin, nafaka süresinin evlilik süresiyle orantılı olması veya belirli bir yaştan sonra süresiz hale gelmesi gibi formüller tartışılıyor. Ancak kadın örgütleri, bu tür düzenlemelerin kadınları güvencesiz bırakacağı endişesini taşıyor.
Sonuç: Kadın Hakları ve Sosyal Devlet
AYM'nin nafaka kararı, Türkiye'de kadın hakları ve sosyal devlet ilkesi açısından önemli bir dönüm noktası olabilir. Kadın örgütleri, kararın geri çekilmesi için mücadele ederken, Meclis'in atacağı adımlar merakla bekleniyor. Yeni düzenlemenin, kadınların ekonomik güvencesini koruyacak şekilde yapılması, toplumsal cinsiyet eşitliği açısından kritik önem taşıyor. Aksi halde, boşanma sonrası birçok kadın yoksullukla karşı karşıya kalabilir.
