Anayasa Mahkemesi (AYM), olağanüstü hal (OHAL) döneminde kapatılan bir özel okula ödenen kayıt ücretinin, başvurucunun FETÖ ile iltisaklı olduğu gerekçesiyle iade edilmemesine ilişkin başvuruda hak ihlali kararı verdi. Yüksek Mahkeme, mülkiyet hakkının ihlal edildiğine hükmederek, başvurucuya tazminat ödenmesine karar verdi.
Olayın Arka Planı
Başvurucu, 2016 yılında çocuğunu İstanbul'da faaliyet gösteren ve FETÖ ile bağlantılı olduğu gerekçesiyle kapatılan bir özel okula kaydettirdi. Kayıt sırasında yıllık ücretin bir kısmı peşin olarak ödendi. Ancak okulun kapatılmasının ardından başvurucu, ödediği ücretin iade edilmesi için yaptığı başvurular sonuçsuz kaldı. Okul yönetimi, FETÖ soruşturması kapsamında kayyum atanmasıyla birlikte, ücretlerin iade edilmeyeceğini bildirdi.
Başvurucu, OHAL döneminde çıkarılan kanun hükmünde kararname (KHK) ile özel okulların kapatılması ve malvarlıklarının kayyuma devredilmesi nedeniyle mağdur olduğunu belirterek, ödediği ücretin iadesi için idari başvurularda bulundu. Ancak idare, başvurucunun FETÖ ile iltisaklı olduğu gerekçesiyle ücretin iade edilmeyeceğini belirtti. Bu ret kararı üzerine başvurucu, idari yargıda dava açtı; ancak mahkemeler, OHAL döneminde alınan tedbirlerin kanuna uygun olduğu gerekçesiyle davayı reddetti.
AYM'nin Değerlendirmesi
Başvurucunun, mülkiyet hakkının ihlal edildiği iddiasıyla AYM'ye yaptığı bireysel başvuruda, Yüksek Mahkeme önemli tespitlerde bulundu. AYM, öncelikle başvurucunun ödediği kayıt ücretinin bir malvarlığı değeri olduğunu ve bu ücretin iade edilmemesinin mülkiyet hakkına müdahale teşkil ettiğini belirtti. Müdahalenin kanuni dayanağının bulunduğunu, ancak ölçülülük ilkesi açısından incelenmesi gerektiğini vurguladı.
AYM, başvurucunun FETÖ ile iltisaklı olduğu yönünde somut bir tespit bulunmadığını, sadece çocuğunu o okula kaydettirmesinin tek başına iltisaklılık anlamına gelmeyeceğini belirtti. Ayrıca, okulun kapatılmasına ilişkin işlemde başvurucunun kusuru bulunmadığını ve ödediği ücretin karşılıksız kalmasının adil olmadığını ifade etti. Bu nedenle, müdahalenin ölçülü olmadığına ve mülkiyet hakkının ihlal edildiğine karar verdi.
Kararın Sonuçları
AYM, başvurucunun mülkiyet hakkının ihlal edildiğine hükmederek, başvurucuya 5.000 TL manevi tazminat ödenmesine karar verdi. Karar, benzer durumda olan diğer mağdurlar için de emsal niteliği taşıyor. Kararda, OHAL döneminde alınan tedbirlerin hukuka uygunluğu kadar, bireylerin hak kayıplarının da giderilmesi gerektiğine dikkat çekildi.
Bu karar, FETÖ ile iltisaklı olduğu gerekçesiyle kapatılan okullara ödeme yapan ancak hizmet alamayan velilerin mağduriyetini bir kez daha gündeme getirdi. AYM'nin kararı, devletin olağanüstü dönemlerde aldığı tedbirlerin bireysel hakları ölçüsüz ihlal etmemesi gerektiği ilkesini vurgulaması açısından önemli.
Hukuki Değerlendirme
Karar, Türkiye'de olağanüstü hal uygulamaları sırasında yaşanan hak ihlallerine karşı bireysel başvuru mekanizmasının işlerliğini gösteriyor. AYM'nin bu kararı, benzer durumdaki kişilere de yol gösterici olacak. Ancak kararın uygulanması sürecinde, ilgili kurumların AYM kararını dikkate alması ve mağduriyetlerin giderilmesi bekleniyor.
Bu gelişme, Türkiye'de hukuk devleti ve bireysel hakların korunması açısından umut verici. Ancak kararın genel bir uygulamaya dönüşmesi ve tüm mağdurların haklarının iade edilmesi, adaletin sağlanması açısından büyük önem taşıyor. AYM'nin bu kararı, olağanüstü dönemlerde dahi temel hak ve özgürlüklerin güvence altında olduğunu hatırlatıyor.
