Anayasa Mahkemesi (AYM), endüstri bölgelerindeki yatırımlara yönelik teşviklerin, herhangi bir kanuni sınır olmaksızın doğrudan Cumhurbaşkanı tarafından belirlenmesini öngören düzenlemeyi iptal etti. Cumhuriyet Halk Partisi’nin (CHP) başvurusu üzerine alınan karar, 9 ay sonra yürürlüğe girecek. Yüksek Mahkeme, düzenlemenin Anayasa’nın kanunilik ilkesine aykırı olduğuna hükmetti.
Kararın gerekçesi ve kapsamı
AYM, 26 Aralık 2024 tarihli kararında, endüstri bölgelerinde uygulanacak teşviklerin esaslı unsurlarının kanunla düzenlenmesi gerektiğini vurguladı. Mevcut düzenleme, teşviklerin türü, oranı, süresi ve kapsamının Cumhurbaşkanı kararıyla belirlenmesine izin veriyordu. Mahkeme, bu durumun yasama yetkisinin devredilmezliği ilkesine aykırı olduğuna karar verdi. Kararda, teşviklerin vergi indirimi, sigorta primi desteği ve enerji desteği gibi somut alanları kapsadığı, bu nedenle kanuni çerçevede belirlenmesinin şart olduğu ifade edildi.
Siyasi yankılar ve tarafların görüşleri
CHP Genel Başkan Yardımcısı ve başvurunun mimarı, kararın ardından yaptığı açıklamada, "AYM, hukukun üstünlüğü adına kritik bir duruş sergiledi. Bu kararla yürütmenin keyfi uygulamalarına set çekilmiş oldu" dedi. Hükümet kanadı ise kararın yatırım ortamına olumsuz yansıyabileceğini belirtti. Cumhurbaşkanlığı İdari İşler Başkanlığı tarafından yapılan açıklamada, "Kararın gerekçesini inceliyoruz. Yatırımcıların mağdur olmaması için 9 aylık süreçte gerekli yasal düzenlemeler yapılacaktır" ifadeleri kullanıldı.
Bağlam ve arka plan
Endüstri bölgeleri, Türkiye'de organize sanayi bölgeleri ve serbest bölgeler gibi alanları kapsıyor. Mevcut yasal düzenleme, 2018 yılında Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemi’ne geçişle birlikte çıkarılan Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi ile yürürlüğe girmişti. CHP, düzenlemenin Anayasa'nın 7. ve 123. maddelerine aykırı olduğu gerekçesiyle AYM'ye başvurmuştu. Benzer bir iptal kararı daha önce de Cumhurbaşkanı'nın atama yetkileriyle ilgili alınmıştı. Hukukçular, kararın yürütme-yasama dengesi açısından emsal niteliğinde olduğunu belirtiyor. Kararın 9 ay sonra yürürlüğe girmesi, hükümete yeni bir yasa hazırlaması için zaman tanıyor. Bu süreçte, yatırım teşviklerinin kapsamının yeniden belirlenmesi bekleniyor.
