Anayasa Mahkemesi (AYM), Cumhuriyet Halk Partisi'nin (CHP) eski Hazine ve Maliye Bakanı Berat Albayrak hakkında yürüttüğü '128 milyar dolar nerede' soruşturması kapsamında yaptığı bireysel başvuruyu, başvuru koşullarının oluşmadığı gerekçesiyle kabul edilemez buldu. CHP, Albayrak'ın Merkez Bankası rezervlerine ilişkin kamuoyunda tartışma konusu olan 128 milyar doların akıbetini soruşturmak için AYM'ye başvurmuştu. Yüksek mahkeme, siyasi partilerin bireysel başvuru yolunu kullanarak yürütme organını denetleyemeyeceğini belirtti.
Başvurunun gerekçesi ve AYM'nin kararı
CHP, 2021 yılından bu yana sık sık gündeme getirdiği '128 milyar dolar' iddiasını yargıya taşıma amacıyla bireysel başvuru yapmıştı. Parti, dönemin Hazine ve Maliye Bakanı Berat Albayrak'ın bu rezervlerin kullanımına ilişkin bilgi vermediğini ve kamuoyunu yanılttığını öne sürüyordu. AYM ise kararında, bireysel başvurunun ancak kişilerin temel hak ve özgürlüklerinin ihlali durumunda yapılabileceğini, siyasi partilerin bu yolla hükümetin politikalarını denetleyemeyeceğini vurguladı. Mahkeme, başvuruyu 'konu bakımından yetkisizlik' nedeniyle reddetti.
Siyasi ve hukuki boyut
Karar, siyasi arenada tartışmalara yol açtı. CHP yetkilileri, AYM'nin kararını 'demokrasi adına üzücü' olarak nitelendirirken, iktidar partisi ise kararın hukuka uygun olduğunu savundu. Başvurunun reddedilmesi, '128 milyar dolar' tartışmasının yargı yerine siyasi zeminde devam edeceğini gösteriyor. Uzmanlar, AYM'nin bu kararla bireysel başvurunun sınırlarını net bir şekilde çizdiğini belirtiyor. Özellikle siyasi partilerin bireysel başvuru mekanizmasını bir denetim aracı olarak kullanma girişimlerinin önüne geçildiği ifade ediliyor.
Öte yandan, CHP'nin konuyu Anayasa Mahkemesi'ne taşıması, partinin yargı yoluyla siyasi hesaplaşma arayışı olarak yorumlanmıştı. AYM'nin kararı, yürütmenin hesap verebilirliği konusundaki tartışmaları yeniden alevlendirdi. Bazı hukukçular, bu tür başvuruların anayasal düzen içinde daha farklı mekanizmalarla ele alınabileceğini savunuyor.
Geçmişten bugüne '128 milyar dolar' tartışması
İddia, ilk kez 2021 yılında CHP Genel Başkanı Kemal Kılıçdaroğlu tarafından gündeme getirildi. Kılıçdaroğlu, Merkez Bankası rezervlerinden 128 milyar doların usulsüzce kullanıldığını ve bu paranın akıbetinin bilinmediğini iddia etmişti. Dönemin Hazine ve Maliye Bakanı Berat Albayrak ise bu iddiaları yalanlamış, ancak detaylı bir açıklama yapmamıştı. Tartışma, siyasi polemiklerin odağında kalmaya devam ediyor.
AYM kararıyla birlikte, konunun yargı boyutu şimdilik kapanmış olsa da, siyasi tartışmaların sürmesi bekleniyor. CHP, konuyu kamuoyu önünde gündemde tutma kararlılığını sürdürüyor. Önümüzdeki dönemde benzer başvuruların başka yollarla yeniden gündeme gelmesi mümkün.
Bu karar, Türkiye'deki siyasi partilerin yargıya erişim yöntemleri bakımından önemli bir emsal teşkil ediyor. Anayasa Mahkemesi'nin siyasi partileri bireysel başvuru yoluyla denetim yapma yetkisini sınırlandırması, yargının siyasetin bir aracı haline gelmemesi adına olumlu bir adım olarak değerlendirilebilir. Ancak bu durum, yürütmenin hesap verebilirliği konusunda farklı mekanizmaların geliştirilmesi gerektiğini de ortaya koyuyor.
