Anayasa Mahkemesi (AYM), boşandığı eşiyle fiilen birlikte yaşadığı belirlenen kişilerin eş ve çocuklarına yönelik gelir ve aylıkların kesilmesine, ayrıca yapılan ödemelerin geri alınmasına ilişkin düzenlemenin Anayasa'ya aykırı olmadığına hükmetti. Yüksek mahkeme, kamu kaynaklarının etkin kullanımı ve sosyal yardımların suiistimalinin önlenmesi amacıyla getirilen bu kuralı hukuka uygun buldu.
Kararın ayrıntıları
AYM'nin Resmi Gazete'de yayımlanan kararına göre, boşanma sonrası fiilen birlikte yaşamaya devam eden çiftlerin bu durumu tespit edildiğinde, eş ve çocuklara bağlanan ölüm aylığı, yetim aylığı gibi sosyal güvenlik ödemeleri durdurulacak. Ayrıca, bu süreçte yapılan ödemeler faiziyle birlikte geri tahsil edilecek. Düzenleme, Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK) tarafından yapılan denetimler sonucu tespit edilen fiili birliktelikleri kapsıyor.
Gerekçe ve eleştiriler
AYM kararında, sosyal devlet ilkesi gereği yardımların gerçek ihtiyaç sahiplerine ulaşması gerektiği vurgulandı. Boşanma sonrası fiilen birlikte yaşama, kişilerin ekonomik bütünlüklerini koruduğu ve çift maaş alımına yol açtığı gerekçesiyle kamu yararına aykırı bulundu. Ancak karar, özellikle maddi durumu kötü olan ve boşanmış olsa da aynı evi paylaşmak zorunda kalan aileler açısından mağduriyet yaratabileceği eleştirilerine hedef oldu. Hukukçular, AYM'nin bu kararının, boşanma oranlarını ve fiili ayrılıkları etkileyebileceğini belirtiyor.
Kararla ilgili değerlendirmelerde bulunan sosyal güvenlik uzmanları, düzenlemenin uygulanmasında ispat güçlüğüne dikkat çekiyor. Fiili birlikteliğin nasıl tespit edileceği, hangi delillerin esas alınacağı konusunda net bir kriter bulunmazken, SGK'nın denetimlerinde mahremiyet ihlali yaşanabileceği endişesi dile getiriliyor. Öte yandan, kararın emsal teşkil etmesi ve benzer durumdaki diğer sosyal yardımlara da uygulanması bekleniyor.
