Cumhuriyet Halk Partisi’nin (CHP) eski Hazine ve Maliye Bakanı Berat Albayrak hakkında gündeme taşıdığı “128 milyar dolar” iddiaları, Anayasa Mahkemesi (AYM) kararıyla hukuki zeminde karşılık bulmadı. Yüksek Mahkeme, söz konusu iddialara ilişkin CHP’nin bireysel başvurusunu esastan reddederek, iddiaların dayanaksız olduğuna hükmetti. Karar, siyasi kulislerde geniş yankı uyandırırken, muhalefet kanadından farklı yorumlar geldi.
Başvurunun reddedilme gerekçesi
CHP, Berat Albayrak’ın görevde olduğu dönemde Merkez Bankası rezervlerinden 128 milyar doların usulsüz kullanıldığı iddiasıyla AYM’ye bireysel başvuruda bulunmuştu. Başvuruda, kamu kaynaklarının kötüye kullanıldığı ve bunun Anayasa’nın ilgili maddelerine aykırı olduğu öne sürülmüştü. AYM, yaptığı inceleme sonucunda başvuruyu oy birliğiyle reddetti. Gerekçeli kararda, iddiaların soyut ve ispattan uzak olduğu, ayrıca başvurunun kanun yolu denetimini aşar nitelikte olduğu vurgulandı. Mahkeme, “Bireysel başvuru yolu, Anayasa Mahkemesi’nin ilk derece mahkemesi olarak hareket etmesini gerektirmez. İddiaların yargısal denetim için yeterli somutlukta olmadığı anlaşılmıştır” ifadelerine yer verdi.
CHP’nin iddiasının dayandığı temel argümanlar
CHP, geçtiğimiz yıllarda dönemin Hazine ve Maliye Bakanı Berat Albayrak’ın Merkez Bankası rezervlerini 128 milyar dolar erittiğini iddia etmişti. Parti sözcüleri, rezervlerin swaplar yoluyla gizlice eritildiğini ve bu durumun kamuoyundan gizlendiğini öne sürmüştü. CHP Genel Başkanı Kemal Kılıçdaroğlu, konuyu defalarca gündeme taşıyarak “Verdiklerinin hesabını soracağız” demişti. Ancak bu iddialara karşı hükümet kanadı ve Albayrak, Merkez Bankası’nın bağımsız olduğunu ve rezervlerin olağan piyasa işlemleriyle yönetildiğini savunmuştu.
Kararın siyasi yansımaları
AYM kararı, siyasi partiler arasında farklı şekilde yorumlandı. AK Parti Sözcüsü Ömer Çelik, kararı “hukukun üstünlüğünün bir kez daha tecellisi” olarak değerlendirirken, CHP cephesi karara tepki gösterdi. CHP Grup Başkanvekili Engin Altay, “Yargı siyasallaştıkça milletin adalete olan inancı zedeleniyor” dedi. İYİ Parti ise kararın “beklenen bir sonuç” olduğunu belirterek, iddiaların takibini Meclis araştırmasıyla sürdüreceklerini açıkladı. DEVA Partisi ve Saadet Partisi de benzer şekilde, konunun TBMM çatısı altında soruşturulması gerektiğini vurguladı.
Hukuki süreç ve bağlam
Anayasa Mahkemesi’nin bu kararı, bireysel başvuru mekanizmasının sınırlarını bir kez daha gözler önüne serdi. Uzmanlara göre, AYM’nin siyasi tartışmaları doğrudan yargılamak gibi bir fonksiyonu bulunmuyor. Mahkeme, ancak hak ihlali iddialarını somut olgulara dayanarak inceleyebiliyor. Bu nedenle, CHP’nin iddialarını ispata yarar belgeler sunamaması, başvurunun reddinde belirleyici oldu.
Öte yandan, “128 milyar dolar” tartışması, Türkiye ekonomisinin kırılganlıkları ve Merkez Bankası rezerv yönetimi konularını yeniden gündeme getirdi. Uzmanlar, rezervlerin gerçek durumunun şeffaflıkla paylaşılması gerektiğini belirtiyor. Ancak AYM kararı, bu tartışmanın hukuki boyutunu sonlandırmış olsa da siyasi zeminde devam edecek gibi görünüyor.
Bağımsız değerlendirmeler, AYM’nin kararının hukuki usul açısından yerinde olduğunu, ancak siyasi arenadaki kutuplaşmayı azaltmayacağını ortaya koyuyor. Tarafların konuyu farklı platformlarda yeniden gündeme getirmesi bekleniyor.
