İnternet erişim engellerine ilişkin Anayasa Mahkemesi (AYM) kararlarını hatırlatan avukat Tolga Şirin, AYM'nin bugüne kadar farklı gerekçelerle 30 ihlal kararı verdiğini ancak bu kararların dikkate alınmadığını söyledi. Şirin, sosyal medya hesabından yaptığı paylaşımda, "Anayasa Mahkemesi şimdiye değin internette erişim engeli konusunda farklı gerekçelerle 30 tane ihlal kararı verdi. Yine yeniden AYM'nin kararlarını dikkate alan yok" ifadelerini kullandı. Şirin, kararların yer aldığı listeyi de kamuoyuyla paylaştı.
AYM Kararlarına Uyulmaması Hukuki Kriz Yaratıyor
Avukat Tolga Şirin'in paylaştığı listeye göre, AYM'nin erişim engellerine yönelik ihlal kararları 2014 yılından bu yana birikmiş durumda. Kararlar, ifade özgürlüğü, basın özgürlüğü ve haber alma hakkı gibi farklı gerekçelere dayanıyor. Ancak Şirin, bu kararların gereğinin yerine getirilmediğini, erişim engellerinin kaldırılmadığını vurguladı. AYM kararlarının bağlayıcılığı Anayasa'nın 153. maddesinde açıkça belirtilmiş olmasına rağmen, uygulamada kararların yok sayıldığını dile getirdi.
Uzmanlar, AYM kararlarının uygulanmamasının hukuk devleti ilkesiyle çeliştiğini belirtiyor. Erişim engeli kararları genellikle Sulh Ceza Hakimlikleri tarafından veriliyor ve bu kararlara yapılan itirazlar da yine aynı mahkemelerce reddediliyor. AYM ise bireysel başvuru yoluyla önüne gelen dosyalarda hak ihlali tespit ederse, yeniden yargılama veya tazminat gibi sonuçlar doğurabiliyor. Ancak pratikte, ihlal kararı verilse dahi erişim engelinin kaldırılmadığı, hatta yeni engellemelerin eklendiği görülüyor.
Erişim Engelleri ve İfade Özgürlüğü Tartışmaları
Türkiye'de internet erişim engelleri 5651 sayılı Kanun kapsamında düzenleniyor. Bu kanun, özellikle "milli güvenlik" ve "kamu düzeni" gibi gerekçelerle geniş çaplı engellemelere olanak tanıyor. Son yıllarda sosyal medya platformları, haber siteleri ve bireysel hesaplar sıklıkla erişim engelleriyle karşılaşıyor. AYM'nin ihlal kararları ise bu engellerin hukuka aykırı olduğunu ortaya koyuyor. Örneğin, AYM bir kararında, bir haber sitesine konulan erişim engelinin ifade özgürlüğünü ihlal ettiğine hükmetmişti. Benzer şekilde, sosyal medya paylaşımları nedeniyle verilen engellemeler de ihlal olarak değerlendirildi.
Avukat Tolga Şirin'in paylaştığı liste, AYM'nin verdiği ihlal kararlarının kronolojik bir dökümünü içeriyor. Liste, kararların hangi gerekçelerle verildiğini ve hangi dosyalara ilişkin olduğunu gösteriyor. Şirin, bu kararların uygulanmamasının sadece bireysel hak ihlali değil, aynı zamanda yargıya olan güveni de sarstığını ifade etti. AYM kararlarının uygulanmaması, Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi (AİHM) önünde Türkiye aleyhine yeni ihlallere kapı aralayabilir. Nitekim AİHM, daha önce benzer davalarda Türkiye'yi ifade özgürlüğü ihlali nedeniyle mahkum etmişti.
Hukukçular ve Sivil Toplum Ne Diyor?
Hukukçular, AYM kararlarının uygulanmamasının anayasal bir kriz olduğunu belirtiyor. Anayasa'nın 153. maddesi, AYM kararlarının bağlayıcı olduğunu ve yasama, yürütme ve yargı organlarının bu kararlara uymak zorunda olduğunu hükme bağlıyor. Ancak uygulamada, özellikle Sulh Ceza Hakimlikleri'nin AYM kararlarını dikkate almadığı görülüyor. Sivil toplum kuruluşları da erişim engellerinin keyfi olduğunu ve ifade özgürlüğünü sistematik olarak baskıladığını savunuyor. Öte yandan, iktidar yetkilileri erişim engellerinin hukuka uygun olduğunu ve güvenlik gerekçeleriyle alındığını öne sürüyor.
Tolga Şirin'in paylaşımı, sosyal medyada geniş yankı uyandırdı. Birçok kullanıcı, AYM kararlarının uygulanmamasını protesto ederken, bazıları da erişim engellerinin kaldırılması için kampanya başlatılması çağrısı yaptı. Şirin, paylaşımında ayrıca, erişim engellerine karşı hukuki mücadelenin süreceğini ve AYM kararlarının takipçisi olacaklarını belirtti. Bu gelişme, Türkiye'de ifade özgürlüğü ve yargı bağımsızlığı tartışmalarını yeniden alevlendirdi.
