Karadeniz ve Doğu Anadolu bölgelerinde yapılan envanter çalışmaları, ayı popülasyonunun endişe verici şekilde arttığını ortaya koydu. Yerleşim yerlerine inen ayılar, vatandaşlarda tedirginlik yaratırken, uzmanlar yetkililere 'önlem alınmalı' çağrısında bulunuyor. Karadeniz Teknik Üniversitesi (KTÜ) Yaban Hayatı Ekolojisi ve Yönetimi Bölüm Başkanı Prof. Dr. Şağdan Başkaya, ayıların aç kaldığı için yerleşim yerlerine indiğini belirterek, bu durumun hem insanlar hem de ayılar için tehlikeli sonuçlar doğurabileceğini söyledi.
Ayı Popülasyonundaki Artışın Nedenleri
Prof. Dr. Başkaya, ayı popülasyonundaki artışın başlıca nedenlerini şöyle sıraladı: 'Doğal yaşam alanlarının tahrip edilmesi, yetersiz besin kaynakları ve koruma çalışmalarının etkisiyle ayı sayısında belirgin bir artış var. Özellikle son 10 yılda yapılan envanter çalışmalarında ayı sayısının neredeyse iki katına çıktığını görüyoruz. Bu artış, ayıların yiyecek aramak için yerleşim yerlerine inmesine neden oluyor.'
Bölgede yapılan araştırmalara göre, ayıların en çok görüldüğü iller arasında Trabzon, Rize, Artvin, Gümüşhane, Erzurum ve Kars yer alıyor. Özellikle meyve bahçeleri, arı kovanları ve çöp konteynerleri, ayıların hedefindeki başlıca besin kaynakları arasında bulunuyor. Bu durum, hem ayıların hem de yerel halkın güvenliğini tehdit ediyor.
Uzmanlardan Somut Öneriler
Prof. Dr. Başkaya, yetkililere ve vatandaşlara yönelik önemli tavsiyelerde bulundu. 'Öncelikle, ayıların düzenli olarak beslendiği alanlar tespit edilmeli ve bu alanlara yönelik besleme istasyonları kurulmalı. Ayrıca, çöp toplama sistemleri ayıların ulaşamayacağı şekilde yeniden düzenlenmeli. Meyve bahçeleri ve arı kovanları için çit ve elektrikli teller gibi caydırıcı önlemler alınmalı. Vatandaşlar da ayılarla karşılaştıklarında sakin kalmalı, onlara yiyecek atmamalı ve yetkililere haber vermelidir.'
Ayrıca, ayıların doğal yaşam alanlarının korunması ve ormanlık alanların genişletilmesi gerektiğine dikkat çeken Başkaya, 'Yaban hayvanlarının doğal yaşam döngüsünü bozmadan onlarla bir arada yaşamayı öğrenmeliyiz' dedi.
Bölgedeki Tedirginlik Artıyor
Yerleşim yerlerine inen ayılar, özellikle kırsal mahallelerde yaşayan vatandaşları tedirgin ediyor. Trabzon’un Maçka ilçesine bağlı bir yaylada ayıların çadırlara ve araçlara zarar verdiği, hatta aç kalan ayıların insanlara saldırdığı yönünde ihbarlar geliyor. Yerel halk, yetkililerden bu konuda acil çözüm bekliyor.
Uzmanlar, ayı saldırılarının önlenmesi için eğitim çalışmalarının da önemine vurgu yapıyor. Vatandaşların bilinçlendirilmesi, ayılarla karşılaşma durumunda nasıl davranılması gerektiği konusunda eğitimlerin verilmesi gerektiğini ifade eden Başkaya, 'Bu konuda hepimize sorumluluk düşüyor' diye konuştu.
Geleceğe Dönük Bakış
Ayı popülasyonundaki artış, yalnızca Türkiye’nin değil, dünya genelinde birçok ülkenin karşı karşıya olduğu bir sorun. İklim değişikliği ve doğal habitat kaybı, yaban hayvanlarının yaşam alanlarını daraltırken, onları insanlarla karşı karşıya getiriyor. Bu bağlamda, sürdürülebilir yaban hayatı yönetimi politikalarının geliştirilmesi ve uygulanması büyük önem taşıyor. Yerel yönetimlerin, ilgili bakanlıkların ve üniversitelerin iş birliğiyle hazırlanacak kapsamlı bir eylem planı, hem insan güvenliğini hem de ayı popülasyonunun sağlığını koruyacaktır. Aksi takdirde, hem insanların hem de ayıların zarar göreceği olayların önüne geçmek giderek zorlaşacaktır.
