İstanbul'un tarihi sembollerinden Ayasofya-i Kebir Camii'nde, ziyaret saatleri içerisinde yüksek sesle İncil okuduğu iddia edilen iki yabancı turist, güvenlik güçleri tarafından gözaltına alındı. Olay, caminin ziyarete açık bölümünde meydana gelirken, şahısların Türk Ceza Kanunu'nun 216. maddesi kapsamında 'halkı kin ve düşmanlığa tahrik' suçundan adli işleme tabi tutulduğu öğrenildi. Yetkililer, söz konusu kişilerin kimlik bilgilerini ve hangi ülke vatandaşı olduklarını henüz açıklamazken, soruşturmanın çok yönlü olarak devam ettiğini bildirdi.
Gözaltı anı ve güvenlik önlemleri
Edinilen bilgiye göre, Ayasofya'nın üst kat ziyaret bölümünde dolaşan iki turist, ellerindeki İncil'i yüksek sesle okumaya başladı. Diğer ziyaretçilerin şaşkın bakışları arasında bir süre okumaya devam eden şahıslar, cami görevlilerinin uyarısına rağmen eylemlerini sürdürünce durum polis ekiplerine bildirildi. Olay yerine kısa sürede ulaşan güvenlik güçleri, herhangi bir arbede yaşanmadan iki kişiyi gözaltına alarak emniyete götürdü. Cami içerisinde bir süre tedirginlik yaratan olay, güvenlik güçlerinin hızlı müdahalesiyle kontrol altına alındı. Ziyaretçilerin bir kısmı yaşananları cep telefonlarıyla kaydederken, olayla ilgili sosyal medyada çok sayıda paylaşım yapıldı.
Hukuki süreç ve olası yaptırımlar
Gözaltına alınan iki turist hakkında, TCK'nın 'halkı kin ve düşmanlığa tahrik veya aşağılama' başlıklı 216. maddesi uyarınca işlem başlatıldı. Bu madde, halkın sosyal sınıf, din, mezhep veya bölge farklılığına dayanarak birbirine karşı kin ve düşmanlığa tahrik edilmesini suç sayıyor. Suçun işlenme şekline ve kastın ağırlığına göre altı aydan bir yıla kadar hapis cezası öngörülüyor. Ayrıca Ayasofya'nın cami statüsü ve kutsal mekanlarda ibadet hürriyetini ihlal etme gibi ek suçlamaların da gündeme gelebileceği belirtiliyor. Şahısların emniyetteki işlemlerinin ardından adliyeye sevk edilmesi bekleniyor. Olayın turistik bir ziyaret sırasında yaşanması, hukuki boyutun yanı sıra diplomatik açıdan da hassasiyet yaratıyor.
Ayasofya'nın statüsü ve hassasiyetler
2020 yılında Danıştay kararıyla tekrar cami statüsüne kavuşturulan Ayasofya, hem Müslümanlar hem de Hristiyanlar için büyük bir dini ve tarihi öneme sahip. Yapı, Bizans döneminde katedral, Osmanlı döneminde cami, Cumhuriyet döneminde müzeydi ve 2020'den bu yana ibadete açık cami olarak hizmet veriyor. Cami statüsüne rağmen, yerli ve yabancı turistlerin ziyaretine açık olan yapıda, ibadet saatleri dışında sessizliğe dikkat edilmesi bekleniyor. Özellikle ibadet mahallinde Kur'an-ı Kerim dışında başka bir kutsal kitabın okunması, Müslüman ziyaretçiler tarafından tahrik olarak algılanabiliyor. Bu tür olaylar, Ayasofya'nın dini sembolizmi ve kültürel miras statüsü arasındaki hassas dengeyi bir kez daha gündeme getirdi.
Geçmiş benzer olaylar
Ayasofya'da daha önce de benzer provokatif eylemler yaşanmıştı. 2021 yılında bir grup turist, caminin avlusunda haç çıkararak fotoğraf çektirmiş, tepkiler üzerine güvenlik güçleri müdahale etmişti. Yine 2022'de bir yabancı ziyaretçi, namaz vaktinde İncil okumaya kalkışmış, görevliler tarafından uyarılmıştı. Bu tür olayların zaman zaman yaşanması, hem cami yönetimini hem de emniyet birimlerini teyakkuza geçiriyor. Uzmanlar, kutsal mekanlarda yapılacak her türlü dini sembol ve ritüelin, bulunulan mekanın statüsüne saygılı olması gerektiğini vurguluyor.
Değerlendirme ve bağlam
Ayasofya'daki bu olay, Türkiye'de dini mekanların kullanımı ve ibadet hürriyeti konusundaki hassasiyetleri bir kez daha ortaya koydu. Bir yandan turistlerin kültürel merakı ve dini özgürlükleri, diğer yandan ibadet edenlerin huzuru ve mekanın kutsallığı arasında ince bir çizgi bulunuyor. Yetkililerin bu dengeyi korumak adına daha net kurallar ve uyarı levhaları koyması, benzer olayların önüne geçebilir. Ayrıca, uluslararası kamuoyunda Türkiye'nin dini hoşgörüsüne yönelik algıyı zedeleyebilecek bu tür provokasyonların, hukuki yaptırımların caydırıcılığıyla engellenmesi önem taşıyor. Olay, sadece iki turistin eyleminden ibaret değil; aynı zamanda küresel düzeyde dini sembollerin ve mekanların korunmasına dair daha geniş bir tartışmanın parçası olarak değerlendirilmeli.
