İstanbul’un fethinin sembolü Ayasofya-i Kebir Cami-i Şerifi, 86 yıllık hasretin ardından Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın attığı tarihi imzayla yeniden ibadete açılmasının üzerinden 6 yıl geçti. 10 Temmuz 2020’de Danıştay 10. Dairesi, 1934 tarihli Bakanlar Kurulu kararını iptal ederek Ayasofya’nın cami statüsüne dönüşünün önünü açtı. Aynı gün Erdoğan, “Hayırlı olsun” mesajıyla kararı imzaladı ve 24 Temmuz 2020’de kılınan ilk cuma namazıyla Ayasofya, Müslümanlar için yeniden ibadethane oldu.
86 yıllık özlem sona erdi
1934’te müzeye dönüştürülen Ayasofya, 86 yıl boyunca cami olarak kullanılamamıştı. Bu süreçte birçok girişim olsa da hukuki engeller aşılamamıştı. 2020 yılında yapılan başvuru üzerine Danıştay, Ayasofya’nın vakfiye şartlarına aykırı olarak müzeye çevrildiğine hükmetti ve kararını iptal etti. Bu karar, Türkiye’de ve dünyada geniş yankı uyandırdı.
Dönemin başkanı Erdoğan, kararın ardından “Milletimizin ortak iradesi tecelli etti” diyerek, Ayasofya’nın cami olarak kullanılacağını duyurdu. 24 Temmuz 2020 Cuma günü, Diyanet İşleri Başkanı Ali Erbaş’ın kıldırdığı namazla Ayasofya yeniden ibadete açıldı. Namaza katılan binlerce kişi, duygusal anlar yaşadı.
Dünyadan tepkiler ve tartışmalar
Ayasofya’nın cami statüsüne dönüşü, uluslararası kamuoyunda da tartışma konusu oldu. Yunanistan ve ABD’den gelen eleştirilere karşılık Türkiye, kararın iç işleri olduğunu belirtti. UNESCO ise Ayasofya’nın dünya mirası statüsünün korunduğunu ancak iç düzenlemeler konusunda endişeli olduklarını açıkladı. Buna rağmen, 2020’den bu yana cami, hem turistlerin hem de ibadet edenlerin akınına uğruyor.
Camiye girişin ücretsiz olması ve ziyaret saatlerinin düzenlenmesi, hem turizmi canlandırdı hem de ibadet edenlerin memnuniyetini artırdı. 6 yıl içinde milyonlarca kişi Ayasofya’yı ziyaret etti.
Bağlam ve önemi
Ayasofya, Bizans İmparatoru Justinianus tarafından 537’de inşa edildi. 1453’te Fatih Sultan Mehmet tarafından camiye çevrildi, 1934’te ise müzeye dönüştürüldü. 2020’deki karar, Türkiye’nin dinî semboller ve tarihî miras konusundaki hassasiyetini yansıtması bakımından önemli bulunuyor. Uzmanlar, bu adımın İslam dünyasında takdirle karşılandığını, ancak laiklik tartışmalarını yeniden alevlendirdiğini ifade ediyor. Ayasofya, günümüzde hem cami hem de müze olarak hizmet veriyor; ibadet saatleri dışında gezilebiliyor.
