Kültür ve Turizm Bakanlığı Vakıflar Genel Müdürlüğü, Ayasofya-i Kebir Camii'nde Cumhuriyet tarihinin en kapsamlı restorasyon çalışmalarından birini başlattı. Ana kubbenin yanı sıra minarelerde ve iç mekandaki çini işlemelerde de onarım yapılacak. Bakanlık, çalışmalar sırasında kubbenin özgün dokusunun korunacağını ve tarihi yapının ruhuna zarar verilmeyeceğini vurguladı. Restorasyonun tamamlanma tarihi olarak 2025 yılı işaret ediliyor.
Restorasyonun Kapsamı ve Yöntemi
Proje kapsamında ana kubbenin kurşun kaplamaları yenilenecek, taş ve tuğla birleşim yerlerindeki bozulmalar giderilecek. Ayrıca kubbenin altındaki pandantifler ve kemerlerdeki çatlaklar enjeksiyon yöntemiyle sağlamlaştırılacak. Vakıflar Genel Müdürlüğü yetkilileri, restorasyonda kullanılacak malzemelerin birebir orijinaline uygun olacağını belirtti. Özellikle kubbenin taşıyıcı sisteminde kullanılan tuğlaların, dönemin teknikleriyle üretilmesi için özel bir atölye kuruldu.
Tarihi Bağlam ve Önemi
Ayasofya, 537 yılında Bizans İmparatoru I. Justinianus tarafından kilise olarak inşa edildi. 1453'te camiye dönüştürülen yapı, 1935'te müze oldu ve 2020'de tekrar cami statüsü kazandı. Ana kubbe, 31 metre çapıyla yüzyıllar boyunca birçok deprem ve doğal afete dayanmış, ancak zamanla yıpranmıştı. Son büyük onarım 19. yüzyılda Mimar Fossati kardeşler tarafından yapılmıştı. Bu restorasyon, Ayasofya'nın gelecek nesillere sağlam bir şekilde aktarılması için kritik önem taşıyor.
Bakanlık, restorasyon süresince caminin ibadete açık kalacağını duyurdu. Sadece kubbe bölümündeki çalışmalar sırasında ibadet alanı geçici olarak daraltılacak. Ziyaretçilerin de belirli bölgelere girişinde kısıtlamalar uygulanacak. Restorasyonun, UNESCO Dünya Mirası Listesi'nde yer alan yapının statüsünü etkilemeyeceği ifade edildi.
Öte yandan, restorasyon ihalesini kazanan firma, alanında uzman sanat tarihçileri, mimarlar ve kimyagerlerden oluşan bir ekip kurdu. Yapının her aşaması 3 boyutlu tarama teknolojisiyle belgeleniyor. Bu sayede hem ileride yapılacak onarımlar için veri tabanı oluşturuluyor hem de çalışmaların şeffaflığı sağlanıyor. Bakanlık, periyodik aralıklarla basına görsel bilgi notları paylaşacağını da ekledi.
Ayasofya'nın restorasyonu, kültürel mirasın korunması açısından örnek teşkil ediyor. Ancak bu tür çalışmalar, yüksek maliyet ve uzmanlık gerektirdiğinden, devletin bu alana ayırdığı kaynağın artırılması gerektiği bir kez daha görülüyor. Kamuoyu, restorasyonun hem teknik başarı hem de tarihi hassasiyet açısından dikkatle izlenmesi gerektiği konusunda hemfikir.
