Avrupa genelinde orman yangınları, iklim değişikliğiyle mücadelede en iddialı senaryolarda bile ciddi bir tehdit olmaya devam edecek. Yeni bir araştırmaya göre, küresel sıcaklık artışını 1,5 dereceyle sınırlamayı başarsak dahi, yüzyılın sonuna kadar kıtada yıllık yanan alan miktarı yüzde 39 oranında artacak. Bilim insanları, mevcut önlemlerin yetersiz kalacağını ve daha kapsamlı yangın yönetimi stratejilerinin şart olduğunu vurguluyor.
En iyi senaryo bile yeterli değil
Avrupa Komisyonu'nun Ortak Araştırma Merkezi tarafından yürütülen ve Environmental Research Letters dergisinde yayımlanan çalışma, iklim modellerini kullanarak 2071-2100 dönemini bugünkü koşullarla karşılaştırdı. Araştırma, Paris Anlaşması hedeflerine ulaşılsa bile (küresel ısınmanın 1,5°C ile sınırlandırılması) Akdeniz havzası başta olmak üzere Avrupa'nın büyük bölümünde yangın riskinin belirgin şekilde artacağını ortaya koydu.
En kötü senaryoda (sıcaklık artışının 4,4°C'ye ulaştığı durum) ise yanan alanların yüzde 237'ye varan oranlarda artabileceği tahmin ediliyor. Araştırmacılar, yangın mevsiminin uzayacağını ve özellikle Güney Avrupa ülkeleri olan Portekiz, İspanya, İtalya, Yunanistan ve Türkiye'nin batı kıyılarında daha sık ve yoğun yangınların yaşanacağını belirtiyor.
Ekonomik ve ekolojik yük artıyor
Orman yangınlarının artışı yalnızca ekolojik değil, aynı zamanda ekonomik bir tehdit de oluşturuyor. Araştırma, yangınların tarım arazilerine, turizm tesislerine ve yerleşim yerlerine verdiği zararın maliyetinin milyarlarca avroyu bulabileceğini hesaplıyor. 2022 yılında Avrupa genelinde 800 bin hektardan fazla alan yanmış, bu durum 2 milyar avronun üzerinde ekonomik kayba yol açmıştı.
Uzmanlar, yangınların sadece söndürülmesine odaklanan geleneksel yaklaşımların yetersiz kaldığını, artık yangın öncesi risk yönetimi, yanıcı madde azaltma ve kontrollü yakma gibi stratejilerin önem kazandığını ifade ediyor. Araştırmanın başyazarı Dr. Andrea Camia, "İklim değişikliği yangınları kaçınılmaz olarak artıracak; ancak doğru politikalar ve toplumsal farkındalıkla bu artışın etkilerini azaltabiliriz" dedi.
Çalışma, Avrupa Birliği'nin Sivil Koruma Mekanizması'nın güçlendirilmesi ve üye ülkelerin yangınla mücadele kapasitelerinin artırılması çağrısında bulunuyor. Ayrıca, iklim değişikliğinin etkilerine uyum sağlamak için orman yönetimi politikalarının gözden geçirilmesi gerektiği vurgulanıyor.
Öte yandan, Türkiye'de de geçtiğimiz yıllarda yaşanan büyük orman yangınları, bu küresel sorunun ulusal boyutunu gözler önüne serdi. 2021'de özellikle Akdeniz ve Ege bölgelerinde çıkan yangınlarda binlerce hektar ormanlık alan kül oldu. Türkiye'nin de aralarında bulunduğu Akdeniz ülkeleri, iklim değişikliğinin yangın riskini artırabileceği sıcak noktalar olarak gösteriliyor.
Sonuç olarak, bilim insanları hükümetlere, yerel yönetimlere ve topluma önemli görevler düştüğünü hatırlatıyor. Yangınlarla mücadelede teknolojik yeniliklerin yanı sıra, erken uyarı sistemlerinin güçlendirilmesi ve toplumsal bilincin artırılması kritik önem taşıyor.
