Avrupa'da çocuk koruma uygulamaları, uzun yıllardır Türk ve Müslüman aileler arasında tartışma konusu olmaya devam ediyor. Özellikle Almanya başta olmak üzere bazı ülkelerde, çocukların ailelerinden alınarak devlet korumasına verilmesi, Müslüman kimliğini hedef alan bir sistem olarak eleştiriliyor. Alman yetkililer, çocuğun yüksek yararı gerekçesiyle müdahale ettiklerini belirtirken, aileler ise dini ve kültürel kimliklerinin yok sayıldığını, çocuklarının dininden ve dilinden koparıldığını savunuyor.
Binlerce vaka kayıtlara geçti
Almanya Federal İstatistik Dairesi'ne göre 2022 yılında yaklaşık 20 bin çocuk, ailelerinden alınarak koruyucu aile veya yurtlara yerleştirildi. Türk kökenli ailelerden alınan çocukların sayısı ise kesin olarak bilinmemekle birlikte, sivil toplum kuruluşları bu sayının binleri bulduğunu tahmin ediyor. Özellikle dini eğitim, sünnet, başörtüsü gibi konular, ailelerle devlet arasında sık sık gerilime neden oluyor.
Müslüman kimliği hedefte
Avrupa İslamofobi Raporu'na göre, çocuk koruma sistemleri Müslüman ailelere karşı ayrımcı bir şekilde işletiliyor. Raporda, Almanya, Fransa, Hollanda ve İsveç gibi ülkelerde, Müslüman ailelerin çocuklarının orantısız şekilde devlet korumasına alındığı belirtiliyor. Ailelerin İslami değerleri, çocuk istismarı veya ihmali olarak yorumlanabiliyor. Örneğin, Kur'an kursuna göndermek, namaz kılmaya teşvik etmek veya başörtüsü takmak gibi pratikler, bazı sosyal hizmet uzmanları tarafından çocuğun psikolojik gelişimini olumsuz etkileyen faktörler olarak değerlendirilebiliyor.
Uluslararası boyut
Bu durum, Türkiye ile Almanya arasında diplomatik bir sorun haline de geldi. Türkiye Cumhuriyeti Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı, konuyu yakından takip ettiğini ve gerekli girişimlerde bulunduğunu açıkladı. 2021'de Türk ailelerin çocuklarının koruma altına alınmasıyla ilgili 300'den fazla vaka Türk konsolosluklarına ulaşmıştı. Türk makamları, bu çocukların Türk kimliklerini ve İslami değerlerini korumaları için ailelere hukuki ve manevi destek sağlıyor.
Koruma kılıfında kültürel asimilasyon
Uzmanlar, sistemin temel sorununun, çocuk koruma politikalarının kültürel farklılıkları dikkate almaması olduğunu ifade ediyor. Frankfurt Üniversitesi'nden Prof. Dr. Ahmet Aydın, “Müslüman ailelerin çocukları, Batılı normlara uymayan bir aile ortamında büyüdükleri için devlet müdahalesine maruz kalıyor. Bu, aslında kültürel asimilasyonun bir aracı haline gelmiştir” diyor. Aydın, ayrıca çocukların koruyucu aile yanında Müslüman kimliklerinden uzaklaştırıldığını, birçoğunun isimlerinin değiştirildiğini ve Türkçe konuşmalarının yasaklandığını iddia ediyor.
Çözüm arayışları
Konuya ilişkin çözüm önerileri arasında, çocuk koruma sistemlerinde kültürel duyarlılık eğitimlerinin zorunlu hale getirilmesi, Müslüman kuruluşların denetim mekanizmalarına dahil edilmesi ve ailelere yönelik hukuki danışmanlık hizmetlerinin yaygınlaştırılması yer alıyor. Avrupa Müslümanları STK'ları, bu konuda uluslararası platformlarda lobi faaliyetleri yürütüyor. Avrupa Konseyi de konuyu insan hakları ihlali çerçevesinde değerlendiriyor.
Avrupa'daki Müslüman toplumlar, bu uygulamaların çocukların kimlik gelişimine zarar verdiğini ve toplumdan dışlanmalarına yol açtığını belirtiyor. Sistemin gerçekten çocuğun yüksek yararını mı gözettiği, yoksa İslamofobik bir yaklaşımla mı işlediği sorusu ise cevap beklemeye devam ediyor.
