Avrupa, iklim krizinin en ağır sınavlarından birini veriyor. Son dört yılda aşırı sıcaklar nedeniyle 200 binden fazla kişi hayatını kaybetti. Sadece 2024 yılının haziran ayının son haftasında 10 bin ölüm kaydedildi. Uzmanlar, bu tablonun yalnızca sıcak hava dalgasıyla açıklanamayacağını belirtiyor. Yaşlı nüfusun yoğunluğu, eski bina stoku, yetersiz sağlık kapasitesi ve enerji altyapısı ile düşük klima kullanımı ölümleri artıran başlıca faktörler olarak sıralanıyor.
Sıcaklık rekorları ve ölümler
Avrupa'da son dört yılda yaşanan aşırı sıcak hava dalgaları, birçok ülkede sıcaklık rekorlarının kırılmasına neden oldu. Özellikle 2022 ve 2023 yazları, tarihin en sıcak dönemleri olarak kayıtlara geçti. Bu dönemde özellikle İtalya, İspanya, Yunanistan ve Almanya'da ölüm sayılarında belirgin artış yaşandı. 65 yaş üstü nüfus, sıcak çarpması ve kalp-damar rahatsızlıkları nedeniyle en çok etkilenen grup oldu.
Haziran 2024'ün son haftasında kaydedilen 10 bin ölüm, Avrupa genelinde alarm zillerini çaldırdı. Fransa'da sıcaklıklar 45 dereceyi aşarken, İspanya'da gece sıcaklıkları 30 derecenin altına inmedi. Birçok ülkede acil durum ilan edilirken, sağlık sistemleri kapasite sınırına dayandı.
Altyapı yetersizliği ve demografik faktörler
Uzmanlara göre, Avrupa'daki ölümlerin artmasında altyapı yetersizliği büyük rol oynuyor. Eski bina stoku ve yalıtım sorunları, iç mekan sıcaklıklarının dışarıya göre daha yüksek olmasına neden oluyor. Özellikle büyük şehirlerdeki betonlaşma, ısı adası etkisi yaratarak gece sıcaklıklarının düşmesini engelliyor.
Avrupa'da klima kullanım oranı oldukça düşük. Avrupa İstatistik Ofisi verilerine göre evlerin yalnızca yüzde 20'sinde klima bulunuyor. Bu oran, ABD'de yüzde 90'ın üzerinde. Enerji altyapısının eski olması ve artan elektrik talebi, yaz aylarında sık sık kesintilere yol açıyor. Sağlık sistemlerinin pandemi sonrası hala toparlanamaması da ek bir yük oluşturuyor.
Gelecek senaryoları ve uyarılar
Dünya Sağlık Örgütü ve Avrupa Çevre Ajansı, sıcak hava dalgalarının sıklık ve şiddetinin artacağını belirtiyor. 2050 yılına kadar Avrupa'da aşırı sıcaklar nedeniyle yıllık ölümlerin 150 bine ulaşabileceği tahmin ediliyor. Uzmanlar, kent planlamasından bina yalıtımına, enerji altyapısından sağlık politikalarına kadar kapsamlı önlemler alınması gerektiğini vurguluyor.
Özellikle yaşlı nüfusun yoğun olduğu bölgelerde serinletme merkezlerinin yaygınlaştırılması, erken uyarı sistemlerinin kurulması ve sosyal destek ağlarının güçlendirilmesi hayati önem taşıyor. Ayrıca yenilenebilir enerji yatırımlarının artırılması, enerji krizlerini önlemede kritik rol oynayabilir.
