Avrupa Parlamentosu (AP), 1974 yılında gerçekleştirilen Kıbrıs Barış Harekatı'nı hedef alan tartışmalı bir karar tasarısını kabul etti. Tasarıda, harekat sırasında Kıbrıslı kadın ve kız çocuklarına yönelik cinsel şiddet uygulandığı iddia edilirken, Türkiye'nin uluslararası hukuku ihlal ettiği öne sürüldü. AP'nin bu kararı, Türkiye ve KKTC'de büyük tepkiyle karşılandı. Ankara, kararı "tarihi gerçeklerle bağdaşmayan, kabul edilemez bir küstahlık" olarak nitelendirdi.
Kararın içeriği ve dayanakları
AP tarafından 20 Nisan 2025 tarihinde oylanan karar metninde, 1974 müdahalesinin Kıbrıslı Rum kadınlar ve kız çocukları üzerinde "kalıcı travmalara" yol açtığı iddia edildi. Metinde ayrıca Türkiye'den, bu iddialarla ilgili bağımsız bir soruşturma başlatması ve mağdurlara tazminat ödenmesi talep edildi. Karar, AP üyelerinin çoğunluğunun desteğiyle kabul edilirken, bazı üyeler kararın "tek taraflı ve haksız" olduğu gerekçesiyle ret oyu kullandı.
Türkiye'den sert tepki
Türkiye Dışişleri Bakanlığı, yayımladığı yazılı açıklamada AP kararını "tarihi gerçekleri çarpıtan, hukuki dayanaktan yoksun bir metin" olarak değerlendirdi. Açıklamada, Kıbrıs Barış Harekatı'nın Ada'daki Türk toplumunu katliamdan kurtarmak ve anayasal düzeni sağlamak amacıyla gerçekleştirildiği hatırlatıldı. Bakanlık, "Bu karar, Türkiye'nin Kıbrıs'taki meşru haklarını ve garantörlük statüsünü yok saymaktadır" ifadelerini kullandı. KKTC Cumhurbaşkanı Ersin Tatar da kararı kınayarak, "Kıbrıs Türk halkının varlığını ve haklarını tanımamak, Avrupa'nın iki yüzlülüğünün bir örneğidir" dedi.
Kıbrıs Barış Harekatı'nın tarihsel bağlamı
1974 yılında, Yunanistan'daki askeri cuntanın desteklediği Rum Milli Muhafızları, Kıbrıs'ta bir darbe girişiminde bulunmuş ve adanın Yunanistan'a ilhakını (ENOSİS) amaçlamıştı. Bunun üzerine Türkiye, garantör ülke statüsüne dayanarak Zürih ve Londra Antlaşmaları çerçevesinde askeri müdahalede bulundu. Harekat sonucunda ada fiilen ikiye bölündü ve 1983 yılında KKTC kuruldu. Birleşmiş Milletler, Kıbrıs sorununa federal bir çözüm bulunması için uzun yıllardır müzakereler yürütüyor ancak henüz kalıcı bir anlaşma sağlanamadı.
Uluslararası toplumdan yansıyanlar
AP kararına AB üyesi bazı ülkelerden destek gelirken, Yunanistan kararı memnuniyetle karşıladı. Yunan Dışişleri Bakanlığı, AP'nin "Kıbrıs'taki hukuki durumun doğru bir değerlendirmesini yaptığını" belirtti. Buna karşılık, Azerbaycan ve Pakistan gibi ülkeler Türkiye'ye destek mesajı yayımladı. Rusya ise kararın "Kıbrıs sorununa çözüm sürecini olumsuz etkileyebileceği" uyarısında bulundu.
Uzmanlar, AP kararının bağlayıcı olmadığını ancak Avrupa Birliği ile Türkiye arasındaki ilişkileri daha da germe potansiyeli taşıdığını belirtiyor. Türkiye'nin AB'ye üyelik müzakereleri uzun süredir askıda bulunurken, bu tür kararlar iki taraf arasındaki güveni zedeliyor. Kıbrıs sorununun çözümüne yönelik BM liderliğindeki müzakerelerin geleceği ise belirsizliğini koruyor.
