NATO Liderler Zirvesi için Ankara'da bir araya gelen devlet başkanları arasında yaşanan kritik görüşmeler, Ege'nin iki yakasında yankı bulmaya devam ediyor. ABD Başkanı Donald Trump'ın Türkiye'nin F-35 savaş uçağı programına yeniden dahil edilmesine yönelik olumlu sinyaller vermesi, özellikle Atina'da alarm zillerinin çalmasına neden oldu. Yunanistan eski Başbakanı Aleksis Çipras, mevcut Başbakan Kiryakos Miçotakis'i sert bir dille eleştirerek gelinen noktayı 'ulusal bir yenilgi' olarak nitelendirdi.
Trump'ın açıklamaları Atina'yı karıştırdı
Ankara'daki zirve sırasında ABD Başkanı Trump'ın, Türkiye’nin F-35 savaş uçağı programına dönüşüyle ilgili olumlu değerlendirmelerde bulunması, Yunanistan'da siyasi depreme yol açtı. Trump, Türkiye'nin terörle mücadeledeki fedakarlıklarına atıfta bulunarak, 'Bence Türkiye'nin bu uçağa sahip olması son derece adil olur' ifadelerini kullandı. Bu sözler, Yunanistan'da uzun süredir devam eden F-35 hikayesindeki dengeleri altüst etti.
Çipras'tan Miçotakis'e ağır suçlama
Gelişmeler karşısında sessiz kalamayan eski Başbakan Aleksis Çipras, sosyal medya hesabından yaptığı açıklamada Miçotakis yönetimini hedef aldı. Çipras, 'Yıllardır Yunanistan için F-35 savaş uçakları temin edeceğini söyleyip duruyordunuz. Ancak şimdi Türkiye'nin bu uçaklara sahip olmasına seyirci kalıyorsunuz. Bu, diplomaside ulusal bir yenilgidir' dedi. Çipras ayrıca, Yunanistan'ın F-35 tedarik sürecinde ciddi gecikmeler yaşadığını ve bu durumun ülkeyi askeri açıdan dezavantajlı konuma düşürdüğünü savundu.
F-35 sürecinde Yunanistan'ın karnesi
Yunanistan, F-35 programına resmi olarak 2020 yılında dahil olmuş, ilk partinin 2026'da teslim alınması planlanmıştı. Ancak bütçe kesintileri, siyasi tartışmalar ve üretim gecikmeleri nedeniyle süreç uzadı. Bugüne kadar Yunanistan'a teslim edilen tek bir F-35 bulunmazken, Türkiye'nin ABD ile yeniden yakınlaşması, Yunan medyasında 'kırmızı alarm' olarak yorumlanıyor. Uzmanlar, Yunan Hava Kuvvetleri'nin mevcut F-16 filosunun modernizasyonuyla yetinmek zorunda kalabileceğine dikkat çekiyor.
Ankara ile Washington arasında yakınlaşma
NATO Zirvesi, ABD-Türkiye ilişkilerinde bir dönüm noktası olarak öne çıkıyor. Trump'ın üst düzey yetkililerle yaptığı toplantılarda, Türkiye'nin F-35 programına dönüşü için teknik bir yol haritası üzerinde çalışıldığı belirtiliyor. Türkiye, 2019 yılında S-400 hava savunma sistemi alımı nedeniyle programdan çıkarılmış ve ödediği 1,4 milyar doların iadesi konusu muallakta kalmıştı. Yeni mutabakatla birlikte hem bu iadenin hızlanması hem de Türk savunma sanayisinin yeniden F-35 ekosistemine entegre olması bekleniyor.
Yunanistan'da eleştiriler büyüyor
Muhalefet partileri ve emekli askerler, Miçotakis hükümetini ABD-Türkiye yakınlaşması karşısında pasif kalmakla suçluyor. SYRIZA lideri Stefanos Kasselakis, 'Miçotakis yönetimi, Yunanistan'ı tamamen izole etti. Washington'da bir kulağımız var derken, kulağımız duymaz oldu' şeklinde konuştu. Ana muhalefet partisi, Yunanistan'ın bir an önce F-35 tedarik protokolünü imzalamasını ve alternatif olarak Fransız Rafale savaş uçakları sayısını artırmasını talep ediyor.
Bölgesel denklem değişiyor
Uzmanlara göre, Trump'ın Türkiye'ye yönelik ılımlı tutumu, Doğu Akdeniz'deki güç dengesini de etkileyecek. Yunanistan, şimdiye kadar Ege ve Kıbrıs konularında elini güçlendiren F-35 avantajını kaybetme riskiyle karşı karşıya. Türkiye'nin F-35’lere sahip olması durumunda, özellikle hava sahası ihlalleri ve kıta sahanlığı gibi konularda Yunanistan'ın eli zayıflayabilir. NATO içindeki bu yeni denklem, Atina'yı hem askeri hem de diplomatik kanatta yeni arayışlara itiyor.
Bağımsız değerlendirme
Ankara'da atılan bu adım, yalnızca bir silah satışından öte, ABD'nin bölgedeki stratejik önceliklerini yeniden şekillendirdiğini gösteriyor. Yunanistan'ın son yıllarda savunma harcamalarını artırmasına rağmen, diplomatik alanda yalnız kaldığı gerçeği ortada. Miçotakis hükümetinin, hem iç siyasette hem de uluslararası alanda bu 'yenilgi' algısını tersine çevirebilmek için daha aktif bir dış politika izlemesi gerekiyor. Aksi takdirde, Ege'deki güç dengesi Türkiye lehine kalıcı bir dönüşüm geçirebilir.
