Birleşmiş Milletler (BM), yaklaşan El Nino hava olayının, küresel sıcaklıklarda rekor artışlara ve öngörülemez aşırı hava koşullarına neden olacağı uyarısında bulundu. BM Dünya Meteoroloji Örgütü (WMO) tarafından yapılan açıklamaya göre, 2023'ün ikinci yarısında etkili olması beklenen El Nino, özellikle Asya kıtasında tarım, su kaynakları ve enerji arzını tehdit ediyor. Uzmanlar, bu yılki El Nino'nun geçmiştekilere kıyasla daha şiddetli ve uzun süreli olabileceğini belirtiyor. BM Genel Sekreteri António Guterres, ülkeleri erken uyarı sistemlerini güçlendirmeye ve afet risk yönetimini hızlandırmaya çağırdı.
El Nino Nedir ve Neden Bu Kadar Tehlikeli?
El Nino, Pasifik Okyanusu'nun ekvatoral bölgesinde deniz yüzeyi sıcaklıklarının ortalamadan daha yüksek seyrettiği bir iklim döngüsüdür. Bu durum, normalde Doğu Asya ve Avustralya'ya yağış getiren muson rüzgarlarının yön değiştirmesine, Güney Amerika'da aşırı yağışlara ve Afrika'da kuraklığa yol açar. WMO verilerine göre, 2023-2024 El Nino'su, 2016'daki 'süper El Nino' ile benzerlikler taşıyor. O dönemde küresel sıcaklıklar 1.2°C artmış, Avustralya'da orman yangınları büyüklüğü iki katına çıkmış, Endonezya'da şiddetli seller 2 milyondan fazla kişiyi yerinden etmişti.
Asya Kıtası Alarmda: Ülkeler Ne Yapıyor?
Asya ülkeleri, olası kuraklık ve gıda krizine karşı hazırlıklarını hızlandırdı. Hindistan, düşük yağış ihtimaline karşı tohum stoklarını artırırken, pirinç ve buğday ihracatına kısıtlama getirdi; bu adım, küresel gıda fiyatlarında yükseliş endişesini tetikledi. Çin, Yangtze Nehri havzasında kuraklık durumunda kullanılmak üzere 10 yeni rezervuarı devreye aldı. Endonezya ve Filipinler, erken uyarı sistemlerini modernize ederek kıyı bölgelerinde fırtına ve sel tahliye tatbikatlarına başladı. Japonya, aşırı sıcak hava dalgalarına karşı 'ısı felaketi' protokolünü yürürlüğe soktu.
Küresel Sıcaklık Rekoru Kırılabilir
WMO, El Nino'nun 2023'ü kayıtlardaki en sıcak yıl yapma potansiyeli taşıdığını açıkladı. Şu anki rekor, 2016 yılına ait. Meteorologlar, bu yılın küresel ortalama sıcaklığının sanayi öncesi döneme kıyasla 1.5°C eşiğini geçici olarak aşabileceğini, bunun da Paris Anlaşması hedefleri açısından kritik bir uyarı olduğunu vurguluyor. Özellikle Orta Doğu ve Güney Asya'da 50°C'yi aşan sıcaklıkların can kaybına yol açabileceği ifade ediliyor.
Ekonomik Etkiler ve Uzun Vadeli Planlar
Dünya Bankası, El Nino'nun Asya-Pasifik bölgesinde tarım, balıkçılık ve turizm sektörlerinde 10 milyar doları aşan kayba neden olabileceğini tahmin ediyor. El Nino ayrıca Malezya ve Endonezya'da palm yağı üretimini, Tayland'da şeker kamışı rekoltesini ve Vietnam'da kahve üretimini olumsuz etkileyebilir. Öte yandan, BM İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi (UNFCCC) ülkeleri, El Nino'nun etkilerini hafifletmek için kısa vadeli uyum fonlarının yanı sıra uzun vadeli 'iklim direnci' projelerine yatırım yapmaya teşvik ediyor.
El Nino'nun öngörülemezliği, özellikle gelişmekte olan ülkeler için ciddi bir tehdit oluşturuyor. Ancak geçmiş deneyimler, erken uyarı sistemleri ve toplumsal hazırlığın can ve mal kaybını önemli ölçüde azaltabildiğini gösteriyor. Bu bağlamda, uluslararası işbirliğinin güçlendirilmesi ve kaynakların adil dağıtımı, iklim kriziyle mücadelede kritik bir adım olarak öne çıkıyor.
