Son günlerde sosyal medyada dolaşıma giren ve halkın alım gücünü simit-çay üzerinden sorgulayan hesap, 33 yıl önce yapılan benzer bir hesaplamayı akıllara getirdi. O zamanlar asgari ücret 910 bin lira iken, yalnızca simit ve çaydan oluşan bir beslenme düzeninin aylık maliyeti 1 milyon 200 bin lirayı buluyor. Rakamlar, enflasyon karşısında ezilen dar gelirli vatandaşın durumunu gözler önüne seriyor.
33 Yıl Önceki Hesap Tutmadı
1990'ların başında CHP Genel Başkanı Altan Öymen'in yaptığı bir hesap, dönemin hükümetini hedef almıştı. Öymen, asgari ücretle bir ailenin aylık simit-çay tüketimini hesaplamış ve ortaya çıkan açığı "zalimce" olarak nitelendirmişti. Bugün ise aynı hesap tekrar yapılıyor: Asgari ücret 910 bin lira iken, bir ailenin günde üç öğün simit ve çay tüketmesi durumunda aylık harcama 1 milyon 200 bin liraya ulaşıyor. Bu da aylık 290 bin liralık bir açık anlamına geliyor.
Zalim Yönetim Halka Bunu Bile...
Hesabın yayılmasıyla birlikte "Zalim yönetim halka bunu bile çok gördü" sözleri sıkça dile getirilmeye başlandı. Ekonomistler, enflasyonun yüzde 70'lerin üzerinde seyrettiği bir dönemde asgari ücret artışlarının yetersiz kaldığını belirtiyor. Asgari ücretin 910 bin lira olarak belirlenmesinin ardından temel gıda ürünlerine gelen zamlar, vatandaşın alım gücünü daha da düşürdü. Özellikle simit ve çay gibi en temel tüketim kalemlerindeki fiyat artışı, hesabın vahametini ortaya koyuyor.
Sadece simit ve çaydan oluşan bir diyet sağlıklı olmasa da, bu hesap halkın ne kadar zor durumda olduğunu sembolik olarak gösteriyor. Bir simit 5 lira, bir bardak çay ise 2-3 lira arasında değişiyor. Günde üç öğün simit-çay tüketen bir ailenin günlük maliyeti yaklaşık 40 lirayı buluyor. Ayda ise bu rakam 1 milyon 200 bin liraya ulaşıyor.
Geçmişten Günümüze Asgari Ücret ve Alım Gücü
Türkiye'de asgari ücretin alım gücü yıllar içinde inişli çıkışlı bir seyir izledi. 1990'larda aynı simit-çay hesabıyla gündeme gelen dönemde de enflasyon benzer seviyelerdeydi. Ancak o dönemde asgari ücretin simit-çayı karşılama oranı daha yüksekti. Bugün ise asgari ücretli bir vatandaş, sadece simit ve çay tüketerek geçinmek istese dahi ay sonunu getiremiyor. Bu durum, ekonomik krizin derinliğini ve hükümetin politikalarının yetersizliğini gözler önüne seriyor.
Uzmanlar, asgari ücretin güncellenmesi gerektiğini vurgularken, simit-çay hesabının hükümet için bir uyarı niteliği taşıdığını belirtiyor. Vatandaşın temel ihtiyaçlarını karşılamakta zorlandığı bir dönemde, siyasi iktidarın ekonomi politikalarını yeniden gözden geçirmesi bekleniyor.
