Motorlu araçların uygunluk belgelerinin elektronik ortama taşınmasını öngören yeni bir yönetmelik Resmî Gazete'de yayımlandı. Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı tarafından hazırlanan düzenleme, araçların tip onayı ve uygunluk belgelerinin artık fiziki ortam yerine elektronik sistemler üzerinden düzenlenmesini ve sorgulanmasını mümkün kılıyor. Uygulamanın 2025 yılı itibarıyla tüm yeni araçlar için zorunlu hale getirilmesi planlanıyor.
Yeni Sistem Nasıl İşleyecek?
Yönetmelik kapsamında, araç üreticileri ve ithalatçıları tarafından düzenlenen uygunluk belgeleri, Bakanlık tarafından oluşturulan Elektronik Uygunluk Belgesi Sistemi (e-UBS) üzerinden kayıt altına alınacak. Bu sistem sayesinde araç sahipleri, noterler ve trafik tescil birimleri, belgelere e-Devlet kapısı üzerinden erişebilecek. Fiziksel belge düzenleme ve saklama zorunluluğu ortadan kalkarken, belgelerin sahteciliğe karşı korunması da amaçlanıyor.
Başvuru ve Geçiş Süreci
Düzenleme, 1 Temmuz 2024 tarihinden itibaren piyasaya arz edilen yeni araçlar için kademeli olarak uygulanmaya başlanacak. Mevcut araçların belgeleri ise 31 Aralık 2025'e kadar sisteme aktarılacak. Bu süreçte araç sahiplerinin herhangi bir işlem yapması gerekmeyecek; üretici ve ithalatçı firmalar mevcut belgeleri sisteme yükleyecek. Sistemin güvenliği için blokzincir tabanlı doğrulama mekanizması kullanılacağı belirtiliyor.
Dijital Dönüşümün Etkileri
Uygulama, Türkiye'de araç alım-satım işlemlerini hızlandırması ve bürokratik yükü azaltması bekleniyor. Özellikle ikinci el araç satışlarında noter işlemlerinin kolaylaşması öngörülüyor. Ayrıca, belge kaybı, yıpranması veya tahrifat gibi sorunların önüne geçilecek. Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı yetkilileri, sistemin Türkiye'nin dijital dönüşüm stratejisi kapsamında hayata geçirildiğini ve benzer belgelerin de elektronik ortama taşınmasının planlandığını ifade etti.
Geçmiş ve Gelecek Perspektifi
Türkiye'de araç belgelendirme süreçlerinde elektronik dönüşüm 2019 yılında başlatılan Araç Tescil ve Plaka Basım Sistemi ile ivme kazanmıştı. Yeni uygunluk belgesi düzenlemesi, bu dönüşümün önemli bir parçası olarak değerlendiriliyor. Benzer uygulamalar Avrupa Birliği ülkelerinde de yaygınlaşırken, Türkiye'nin bu alandaki uyum çalışmaları hız kesmeden devam ediyor. Uzmanlar, sistemin yaygınlaşmasıyla birlikte belge doğrulama maliyetlerinin düşeceğini ve tüketici haklarının korunmasında önemli bir adım atılacağını belirtiyor.
