Apple, Avrupa Birliği ile App Store ve iPhone işletim sistemi kuralları konusunda yaşadığı hukuki anlaşmazlıkta Avrupa Adalet Divanı'nda (European Court of Justice) yenilgiye uğradı. Mahkeme, AB'nin dijital pazarlara ilişkin düzenlemeleri kapsamında Apple'a yönelik taleplerini haklı buldu. Bu karar, teknoloji devinin Avrupa pazarındaki iş modelini kökten değiştirebilecek nitelikte.
Davaya konu olan anlaşmazlık
Anlaşmazlık, Apple'ın App Store üzerinden yapılan uygulama içi satın alımlarda yalnızca kendi ödeme sistemini kullanma zorunluluğu ve iPhone işletim sisteminde üçüncü taraf uygulama mağazalarına izin vermemesi etrafında şekilleniyordu. AB Komisyonu, bu uygulamaların rekabeti engellediği gerekçesiyle 2019 yılında soruşturma başlatmış ve 2023 yılında Apple'a rekor düzeyde mali yaptırım uygulamıştı. Apple, söz konusu yaptırımın iptali için Avrupa Adalet Divanı'na başvurmuştu.
Mahkemenin gerekçesi
Lüksemburg merkezli mahkeme, Apple'ın App Store ve iPhone işletim sistemi üzerindeki kontrolünün, Dijital Piyasalar Yasası (DMA) kapsamında 'bekçi' (gatekeeper) statüsüne uygun olduğuna hükmetti. Mahkeme, Apple'ın rakiplerine eşit erişim sağlamadığı ve tüketicilerin daha düşük fiyatlı alternatiflere ulaşmasını engellediği sonucuna vardı. Ayrıca, Apple'ın güvenlik ve kullanıcı deneyimi savunmasının, rekabeti kısıtlamayı haklı çıkarmak için yeterli olmadığı ifade edildi.
Kararın etkileri
Kararla birlikte Apple, AB ülkelerinde App Store dışındaki uygulama dağıtım kanallarına izin vermek ve alternatif ödeme yöntemlerini kabul etmek zorunda kalacak. Bu, şirketin Avrupa pazarındaki gelir modelini doğrudan etkileyecek. Analistlere göre Apple'ın uygulama içi satın alımlardan elde ettiği komisyon gelirlerinde önemli bir düşüş yaşanabilir. Diğer yandan, kararın diğer teknoloji devleri için de emsal teşkil etmesi bekleniyor. Google, Amazon ve Meta gibi şirketlerin de benzer davalarla karşılaşma olasılığı artıyor.
Apple’ın tepkisi
Apple, kararın ardından yaptığı açıklamada, mahkeme kararına saygı duyduklarını ancak bu kararın inovasyonu ve kullanıcı güvenliğini olumsuz etkileyeceğini savundu. Şirket, Avrupa pazarındaki uygulamalarını gözden geçireceklerini belirtti. Apple'ın, yasal yollara başvurma hakkını saklı tuttuğu bildirildi.
Uzman yorumları
Rekabet hukuku uzmanlarına göre karar, dijital pazarların regülasyonunda yeni bir dönemi başlatıyor. Avrupa Birliği'nin büyük teknoloji şirketlerine karşı aldığı pozisyon, diğer ülkelerin de benzer adımlar atmasına yol açabilir. Özellikle ABD ve Çin'in bu konudaki tutumu yakından takip ediliyor. Kararın, Apple'ın küresel çaptaki iş modelini değiştirmese bile Avrupa pazarında önemli bir dönüşüm yaratacağı ifade ediliyor.
Bu dava, teknoloji devlerinin pazar gücünü sınırlamaya yönelik küresel bir eğilimin parçası olarak görülüyor. AB, dijital pazarlarda daha adil rekabet koşulları oluşturmayı hedeflerken, şirketlerin bu düzenlemelere uyum sağlaması bekleniyor. Önümüzdeki dönemde Apple'ın Avrupa stratejisini nasıl şekillendireceği ve diğer bölgelerdeki düzenleyicilerin bu karardan nasıl etkileneceği merak konusu.
