ABD'de yapılan geniş çaplı bir kamuoyu araştırması, Amerikalıların yüzde 37'sinin varılan nükleer mutabakatın "İran için daha iyi olduğu" görüşünde olduğunu gösterdi. Anket, uluslararası anlaşmanın taraflar arasındaki algı farkını da ortaya koyarken, ekonomik yaptırımların hafifletilmesi karşılığında İran'ın nükleer faaliyetlerini sınırlandırmasını öngören anlaşmanın ABD kamuoyunda tartışmalı olduğunu teyit etti.
Anketin ayrıntıları
Ankete katılanların yüzde 37'si mutabakatın İran İslam Cumhuriyeti'nin çıkarlarına daha fazla hizmet ettiğini belirtirken, yüzde 28'i anlaşmanın ABD için daha avantajlı olduğunu düşünüyor. Geri kalan yüzde 35 ise her iki tarafın da eşit şekilde faydalandığı ya da kararsız olduğu yanıtını verdi. Araştırma, özellikle Cumhuriyetçi seçmenler arasında anlaşmaya yönelik şüphelerin yüksek olduğunu, Demokrat seçmenlerde ise daha olumlu bir eğilim olduğunu ortaya koydu.
Ekonomik boyut
Anketin ekonomi kategorisinde değerlendirilmesinin sebebi, nükleer mutabakatın İran'ın küresel enerji piyasalarına dönüşünü ve petrol ihracatının artmasını beraberinde getirmesi. Anlaşma sonrası İran ham petrol ihracatını günde 500 bin varilin üzerine çıkarırken, bu durum dünya petrol fiyatlarında dalgalanmalara yol açtı. ABD'li tüketiciler ise akaryakıt fiyatlarındaki değişimleri yakından takip ediyor. Anket, Amerikalıların yüzde 63'ünün mutabakatın ABD ekonomisine etkisini "orta düzeyde" veya "önemli" olarak değerlendirdiğini gösterdi.
Tarihsel bağlam
2015 yılında imzalanan Kapsamlı Ortak Eylem Planı (JCPOA), ABD, Almanya, Fransa, İngiltere, Çin ve Rusya'nın İran'la yürüttüğü müzakereler sonucu oluşturulmuştu. Anlaşma, Tahran yönetiminin uranyum zenginleştirme kapasitesini kısıtlarken yaptırımların kademeli olarak kaldırılmasını öngörüyordu. Ancak 2018'de dönemin ABD Başkanı Donald Trump'ın anlaşmadan çekilmesi ve yeniden yaptırım uygulamaya başlamasıyla diplomatik süreç sekteye uğradı. Mevcut Başkan Joe Biden yönetimi ise müzakerelere dönüş sinyali verse de Kongre'deki muhalefet nedeniyle ilerleme sınırlı kaldı.
Anket sonuçları, ABD kamuoyunun konuya dair karmaşık görüşlerini yansıtırken, uzmanlar karar alıcıların bu verileri dikkate alarak orta yol bulması gerektiğini vurguluyor. Nükleer mutabakatın geleceği, bölgesel istikrar kadar küresel enerji piyasaları için de belirleyici olmaya devam ediyor.
