Türkiye'nin Kuzey Ege ve Doğu Akdeniz'de milli deniz parkları ilan etmesi, Yunanistan'da geniş yankı uyandırdı. Atina yönetimi, Ankara'nın bu adımını deniz yetki alanları mücadelesinde yeni bir cephe olarak değerlendirirken, Yunan basını Türkiye'nin üç temel hedefi olduğunu öne sürdü. Uzmanlar, bu gelişmenin iki ülke arasındaki ilişkilerde hem fırsat hem de risk barındırdığını belirtiyor.
Türkiye'nin Üç Hedefi Ne?
Yunan basınına göre Ankara'nın milli deniz parkları ilanıyla üç stratejik amacı bulunuyor. Öncelikle, bu hamle Türkiye'nin deniz yetki alanları konusundaki haklarını uluslararası hukuk zemininde güçlendirmeyi hedefliyor. İkinci olarak, bölgedeki biyolojik çeşitliliğin korunması ve sürdürülebilir balıkçılık faaliyetlerinin düzenlenmesi yoluyla, ekonomik kazanım sağlanması amaçlanıyor. Üçüncü ve en kritik hedef ise, Doğu Akdeniz'deki enerji kaynaklarının paylaşımı tartışmalarında Türkiye'nin elini güçlendirecek yeni bir hukuki zemin oluşturmak. Yunanistan'ın bu gelişmeyi 'panik' ile karşılamasının altında yatan en büyük neden ise, deniz yetki alanları müzakerelerinde Türkiye'nin elinin güçlenmesi.
Yunanistan'dan İş Birliği Çağrısı
Yunan basını, Atina'nın Ankara ile iş birliği yapması gerektiğini, aksi takdirde bölgedeki gerilimin daha da artacağını yazıyor. Özellikle Ege ve Akdeniz'deki enerji keşifleri, göçmen krizi ve turizm alanında iki ülkenin ortak çıkarları bulunduğuna dikkat çekiliyor. Yunan gazeteleri, Türkiye'nin bu hamlesinin aslında bir 'köşe kapmaca' değil, masada daha güçlü bir müzakere pozisyonu elde etme girişimi olduğunu yorumluyor. Atina'nın bu kez daha yapıcı bir yaklaşımla masaya oturması gerektiği ifade ediliyor.
Milli Deniz Parkları Nedir?
Milli deniz parkları, belirli bir deniz alanının ekolojik, ekonomik ve bilimsel önemi nedeniyle koruma altına alınan ve belirli kurallarla yönetilen bölgelerdir. Türkiye, 2023 yılında Gökçeada ve Bozcaada çevresinde ilk deniz parklarını ilan etmiş, bu yıl ise kapsamı Kuzey Ege ve Doğu Akdeniz'e genişletmişti. Bu parklar sayesinde deniz canlılarının üreme alanları korunurken, ekoturizm ve kontrollü balıkçılık gibi faaliyetlerde de bulunulabiliyor. Ancak bu parklar aynı zamanda devletlerin deniz yetki alanlarını belirlemede uluslararası hukukta dayanak oluşturabiliyor.
İki Ülke Arasındaki Deniz Sınırı Anlaşmazlığı
Türkiye ve Yunanistan arasında Ege Denizi'ndeki kıta sahanlığı, karasuları ve hava sahası konularında yıllardır süren anlaşmazlıklar bulunuyor. Yunanistan, adaların tamamının kendi kıta sahanlığı içinde olduğunu savunurken, Türkiye ise Anadolu ile Yunanistan arasındaki orta hattın esas alınması gerektiğini savunuyor. Son dönemde iki ülke liderleri arasındaki diyalog süreci olumlu ilerlerken, deniz parkları konusu bu diyaloğu olumsuz etkileyebilir. Ancak bazı uzmanlar, bu tür çevre koruma hamlelerinin iki ülke arasında iş birliği için bir fırsat olabileceğini de vurguluyor.
Bölgesel Dengeler ve Uluslararası Hukuk
Türkiye'nin bu adımı, uluslararası hukuk açısından da önemli bir emsal teşkil ediyor. Birleşmiş Milletler Deniz Hukuku Sözleşmesi (UNCLOS) çerçevesinde, kıyı devletlerinin denizlerde koruma bölgeleri ilan etme yetkisi bulunuyor. Türkiye, bu sözleşmeye taraf olmasa da, birçok devlet bu tür koruma alanlarını haklarını güçlendirmek için kullanıyor. Bu bağlamda, Türkiye'nin milli deniz parkları politikası, bölgesel dengeleri değiştirebilir ve Doğu Akdeniz'deki enerji mücadelesinde yeni bir sayfa açabilir.
Değerlendirme
Türkiye'nin milli deniz parkları ilanı, yalnızca çevresel bir koruma girişimi değil, aynı zamanda jeopolitik bir hamle olarak okunmalıdır. Atina'nın bu gelişmeye gösterdiği tepki, Ankara'nın stratejik hedeflerini ne kadar doğru belirlediğini ortaya koyuyor. İki ülkenin de çıkarına olacak çözüm, diyalog ve iş birliğinden geçiyor. Uluslararası hukuka uygun şekilde, karşılıklı hakları tanıyan ve bölgesel istikrarı gözeten bir anlayışla hareket edilmesi, hem Ege hem de Doğu Akdeniz'de kalıcı barışın anahtarı olabilir.
