Anayasa Mahkemesi (AYM), boşanma davalarında eşlerden birine ömür boyu nafaka ödenmesini öngören Türk Medeni Kanunu'nun 175. maddesini oy çokluğuyla iptal etti. Karar, hukukçular ve kadın dernekleri arasında geniş yankı uyandırırken, süresiz nafaka uygulamasının sona ereceği yorumları yapılıyor. AYM'nin gerekçeli kararında, süresiz nafakanın Anayasa'nın eşitlik ilkesine ve mülkiyet hakkına aykırı olduğu belirtildi. İptal kararı, Resmi Gazete'de yayımlandıktan dokuz ay sonra yürürlüğe girecek.
Kararın ayrıntıları ve gerekçesi
AYM, başvuruyu 2021 yılında İstanbul 2. Aile Mahkemesi'nin itirazı üzerine ele aldı. Mahkeme, süresiz nafakanın kişilik haklarını ihlal ettiği ve kadın-erkek eşitliğine aykırı olduğu gerekçesiyle iptal isteminde bulunmuştu. AYM, 17 üyeli genel kurulda 11'e karşı 6 oyla iptal kararı verdi. Kararda, nafakanın süresiz olmasının, nafaka yükümlüsünün özgürlüklerini ve mülkiyet hakkını ölçüsüz biçimde sınırladığı vurgulandı. Ayrıca, kadının boşanma sonrası çalışma imkanı kazanması veya yeniden evlenmesi durumunda nafakanın sona ermesi gerektiği ancak mevcut düzenlemenin bu şartları içermediği belirtildi. İptal kararı, kanun koyucuya yeni bir düzenleme yapması için dokuz aylık süre tanıdı.
Tepkiler ve değerlendirmeler
Karar, kadın dernekleri tarafından sert bir dille eleştirildi. Kadın Cinayetlerini Durduracağız Platformu Sözcüsü, yaptığı açıklamada, süresiz nafakanın boşanma sonrası kadınların yoksulluğa sürüklenmesini engellemek için kritik olduğunu ifade etti. Aynı görüşü paylaşan hukukçular, kararın kadınların ekonomik bağımsızlığını zayıflatacağını ve boşanma sürecinde mağduriyetleri artıracağını savundu. Öte yandan, nafaka reformu isteyen bazı hukukçu ve sivil toplum kuruluşları, kararı memnuniyetle karşıladı. Avukat Mustafa Doğan, süresiz nafakanın erkeğin özgürlüğünü kısıtladığını ve adil olmadığını belirterek, "Boşanan tarafların birbirine bağımlı kalmaması için süreli nafaka daha doğru" dedi.
Türk Medeni Kanunu'nun 175. maddesi, 2002 yılında yürürlüğe giren yeni Medeni Kanun ile getirilmiş ve boşanan kadının yoksulluğa düşmesini önlemeyi amaçlamıştı. Uygulamada, kadın çalışsa dahi nafaka ödenmesine hükmedilebiliyor ve bu nafaka ömür boyu sürebiliyordu. Kararın ardından Meclis'in yeni bir düzenleme yapması bekleniyor. Adalet Bakanlığı'nın, nafakanın süresi, miktarı ve sona erme koşullarına ilişkin bir taslak hazırladığı biliniyor. Yeni düzenlemede nafakanın süresiz olmaması, ancak mağduriyetleri de önleyecek bir model üzerinde çalışıldığı belirtiliyor.
