Batı Asya'daki savaşın Hürmüz Boğazı'ndaki deniz ticaretini tehdit etmesi ve Birleşik Arap Emirlikleri'ndeki Emirates Global Aluminium (EGA) tesisinin çatışmalardan zarar görmesiyle alüminyum fiyatları ton başına 3 bin 734 dolara yükselerek son dört yılın en yüksek seviyesine ulaştı. Savaşın başladığı tarihten bu yana metalin değeri yüzde 18'den fazla artarken, yükselen enerji maliyetleri ve arz endişeleri fiyatları daha da yukarı çekiyor.
Hürmüz Boğazı ve arz riski
Dünya petrolünün yaklaşık üçte birinin geçtiği Hürmüz Boğazı, aynı zamanda alüminyum üretiminde kritik öneme sahip ham maddelerin sevkiyatında da kullanılıyor. Bölgedeki çatışmaların şiddetlenmesi, boğazda güvenli geçişi riske atarken, alüminyum üreticileri alternatif rotalar aramaya başladı. Analistler, boğazın tamamen kapanması durumunda küresel alüminyum arzının yüzde 10'unun kesintiye uğrayabileceğini belirtiyor.
EGA tesisi hasar gördü
BAE'nin önde gelen alüminyum üreticisi Emirates Global Aluminium'ün (EGA) tesislerinden birinin füze saldırısı sonucu hasar görmesi, piyasalarda paniğe yol açtı. Tesiste üretim geçici olarak durdurulurken, şirket hasar tespit ve onarım çalışmalarının sürdüğünü açıkladı. EGA, küresel alüminyum üretiminde önemli bir paya sahip olduğu için bu gelişme fiyatları doğrudan etkiledi.
Enerji maliyetleri ve enflasyon baskısı
Alüminyum üretimi yoğun enerji tüketen bir süreç olduğundan, küresel enerji fiyatlarındaki artış metalin maliyetini de yükseltiyor. Savaş nedeniyle doğal gaz ve elektrik fiyatlarındaki sıçrama, alüminyum üreticilerinin kâr marjlarını daraltırken, bazı tesisler üretimi azaltmak zorunda kaldı. Bu durum arz sıkıntısını derinleştirerek fiyatları yukarı itiyor.
Piyasalar ve uzman görüşleri
London Metal Exchange'de (LME) alüminyum kontratları yükseliş trendini sürdürürken, yatırımcılar jeopolitik riskleri fiyatlamaya devam ediyor. Uzmanlar, çatışmaların kısa vadede sona ermesi halinde bile alüminyum fiyatlarının yüksek seyredebileceğini, çünkü arz tarafındaki kırılganlıkların devam edeceğini belirtiyor. Ayrıca, ABD ve AB'nin Rus alüminyumuna yönelik yaptırımları da piyasada alternatif kaynak arayışını hızlandırdı.
Bu gelişmeler ışığında, alüminyum fiyatlarının önümüzdeki haftalarda 4 bin dolar sınırını test edebileceği öngörülüyor. Ancak savaşın seyri ve diplomatik çabalar, fiyatların yönünü belirleyecek en kritik faktör olmayı sürdürüyor.
Değerlendirme
Batı Asya'daki çatışmalar, küresel emtia piyasalarında derin izler bırakmaya devam ediyor. Alüminyum özelinde yaşanan bu fiyat artışı, sadece bölgesel bir krizin değil, aynı zamanda küresel tedarik zincirlerindeki kırılganlıkların da bir yansıması. Arz çeşitliliğinin sağlanamaması ve jeopolitik risklerin yoğun olduğu bölgelere bağımlılık, benzer fiyat şoklarının tekrarlanabileceğini gösteriyor. Bu durum, başta otomotiv ve inşaat olmak üzere alüminyum kullanan sektörlerde maliyet baskısını artırarak enflasyonist etkileri derinleştirebilir.
