Türk Altın İşletmeleri, Eskişehir Sivrihisar'daki Kaymaz ve Karakaya mahallelerinde bulunan altın ve gümüş madeninin kapasitesini artırmak için 1 milyar 572 milyon TL değerinde bir proje hazırladı. Çevresel Etki Değerlendirmesi (ÇED) dosyasına göre, proje kapsamında yıllık 350 ton siyanür kullanımı öngörülüyor. Ancak verilen dozaj ve kapasite hesaplamaları, gerçek kullanımın çok daha yüksek olacağına işaret ediyor. Projenin en tartışmalı yönü ise cevherin kilometrelerce taşınarak işlenecek olması ve siyanürlü karışımların Kaymaz'daki atık havuzunda depolanacak olması.
Projenin Detayları ve ÇED Dosyası
Şirketin ÇED dosyasında, mevcut altın ve gümüş madeni işletmesinin kapasitesinin artırılacağı belirtiliyor. Proje kapsamında yıllık 350 ton siyanür kullanılacağı ifade edilse de, uzmanlar bu rakamın gerçekçi olmadığını savunuyor. Siyanür, altın cevherinin işlenmesinde yaygın olarak kullanılan bir kimyasal olup, yüksek dozlarda çevre ve insan sağlığı için ciddi risk taşıyor. ÇED raporunda belirtilen dozaj ve kapasite hesapları, gerçekte kullanılacak siyanür miktarının 350 tonun çok üzerinde olabileceğini gösteriyor.
Projenin bir diğer dikkat çeken yönü, çıkarılan cevherin işlenmek üzere kilometrelerce taşınacak olması. Bu taşıma işlemi sırasında oluşabilecek kazalar veya sızıntılar, çevre için ek riskler oluşturuyor. Ayrıca, işleme sonrası ortaya çıkan siyanürlü atıkların Kaymaz'daki atık havuzunda depolanması planlanıyor. Bu durum, bölgede yaşayan vatandaşların ve çevre örgütlerinin tepkisine neden oluyor.
Bölge Halkı ve Çevre Örgütlerinin Tepkileri
Sivrihisar Kaymaz ve Karakaya mahallelerinde yaşayan vatandaşlar, projenin çevre ve sağlık üzerindeki olası etkilerinden endişe duyuyor. Madenin kapasite artışıyla birlikte bölgede su kaynaklarının kirlenmesi, toprak verimliliğinin düşmesi ve hava kirliliği gibi sorunların ortaya çıkabileceği belirtiliyor. Çevre örgütleri, siyanürlü atıkların depolanmasının uzun vadeli riskler taşıdığını vurgulayarak, projenin iptal edilmesi veya daha sıkı denetim altına alınması çağrısında bulunuyor.
Öte yandan, şirket yetkilileri projenin ekonomik katkılarına dikkat çekiyor. Projenin hayata geçmesiyle birlikte bölgede istihdamın artacağı ve ülke ekonomisine önemli bir gelir sağlanacağı ifade ediliyor. Ancak, çevresel risklerin göz ardı edilmemesi gerektiği konusunda uzmanlar hemfikir.
Siyanür Kullanımının Riskleri ve Denetim Eksikliği
Siyanür, altın madenciliğinde yaygın olarak kullanılan bir kimyasal olup, yüksek konsantrasyonlarda canlılar için ölümcül olabiliyor. Maden atıklarının depolandığı havuzlarda meydana gelebilecek sızıntılar, yer altı sularını ve tarım arazilerini kirletebilir. Türkiye'de son yıllarda altın madenciliğine yönelik artan ilgi, beraberinde çevresel tahribat ve denetim eksikliği tartışmalarını da getiriyor. ÇED raporlarının yeterince incelenmemesi ve halkın görüşlerinin dikkate alınmaması, projelere karşı güven sorununu derinleştiriyor.
Uzmanlar, siyanürlü atıkların depolanması için en son teknolojinin kullanılması ve düzenli denetimlerin yapılması gerektiğini belirtiyor. Ayrıca, olası bir acil durumda bölge halkının hızlıca tahliye edilebilmesi için acil eylem planlarının hazırlanması öneriliyor.
Projenin Geleceği ve Toplumsal Muhalefet
Türk Altın İşletmeleri'nin projesi, ÇED süreci kapsamında değerlendirilmeye devam ediyor. Bölge halkı ve çevre örgütleri, projenin iptali için hukuki yollara başvurmayı planlıyor. Öte yandan, hükümetin madencilik politikaları ve çevre mevzuatındaki değişiklikler, bu tür projelerin geleceğini belirleyecek. Kamuoyu, hem ekonomik kalkınma hem de çevre koruma arasındaki dengenin nasıl kurulacağını yakından takip ediyor.
Sonuç olarak, Sivrihisar'daki altın madeni kapasite artış projesi, çevresel riskler ve ekonomik faydalar arasındaki çekişmeyi gözler önüne seriyor. Siyanür kullanımı ve atık yönetimi konusundaki belirsizlikler, projenin toplumsal kabulünü zorlaştırıyor. Yetkililerin, bilimsel verilere dayalı karar alması ve halkın endişelerini dikkate alması, sürdürülebilir bir çözüm için kritik önem taşıyor.
