QNB Bank ekonomistleri, altın fiyatlarındaki son dönemdeki düşüşün Türkiye'de olumsuz bir gelir etkisine yol açarak iç talepteki yavaşlamaya katkıda bulunduğunu belirtti. Bankanın yayımladığı raporda, altın fiyatlarındaki gerilemenin tüketici harcamaları ve tasarruf davranışları üzerindeki etkileri detaylandırıldı. Türkiye'de altın, geleneksel olarak önemli bir yatırım aracı ve tüketiciler için bir refah göstergesi olarak kabul ediliyor. QNB ekonomistlerine göre, altın fiyatlarındaki düşüş, hanelerin net servetini azaltarak tüketim eğilimini olumsuz etkiliyor. Bu durum, özellikle dayanıklı tüketim malları ve gayrimenkul gibi büyük harcamalarda belirgin hale geliyor. Raporda, altın fiyatlarındaki hareketin yanı sıra enflasyon, faiz oranları ve kredi koşullarının da iç talep üzerinde belirleyici olduğu vurgulanıyor. Ekonomistler, altındaki düşüşün devam etmesi halinde tüketici güveninin daha da zayıflayabileceği uyarısında bulundu. Bununla birlikte, altın ithalatındaki azalmanın cari dengeye olumlu yansıyabileceği ifade ediliyor.
Altın fiyatları ve tüketici davranışı
Türkiye'de altın, yüzyıllardır hem ziynet eşyası hem de yatırım aracı olarak kullanılıyor. Ekonomik belirsizlik dönemlerinde tüketiciler, tasarruflarını altına yönlendirerek enflasyona karşı korunmaya çalışıyor. Ancak altın fiyatlarındaki düşüş, bu stratejiyi tersine çevirebiliyor. Değer kaybeden altın varlıkları, hane halkının toplam servetini azaltıyor ve bu da "negatif gelir etkisi" olarak adlandırılan duruma yol açıyor. Bu etkiyle birlikte tüketiciler, harcamalarını kısmaya yöneliyor. Özellikle otomobil, mobilya ve beyaz eşya gibi dayanıklı tüketim mallarına olan talep azalıyor. QNB raporunda, altın fiyatlarının 2023'ün son çeyreğinden itibaren yaklaşık %15 gerilediği ve bu düşüşün özellikle düşük ve orta gelirli hanelerde daha belirgin bir gelir kaybına neden olduğu belirtiliyor. Bu haneler, altını genellikle birikimlerini korumak için kullanıyor ve fiyat düşüşü, satın alma güçlerini doğrudan etkiliyor.
İç talepteki yavaşlamanın diğer nedenleri
Altın fiyatlarındaki düşüş, iç talepteki yavaşlamanın tek nedeni değil. Yüksek enflasyon ve sıkı para politikası, tüketici harcamalarını baskılıyor. Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası'nın (TCMB) faiz artırımları, kredi maliyetlerini yükselterek tüketimi ve yatırımları sınırlıyor. Ayrıca, kur korumalı mevduat (KKM) uygulamasının sona ermesi ve TL'ye güvenin artmasıyla birlikte, bireyler altın yerine mevduat hesaplarını tercih edebiliyor. Bu durum, altına olan talebi azaltarak fiyatlar üzerinde aşağı yönlü baskı oluşturuyor. QNB ekonomistleri, iç talepteki yavaşlamanın ekonomik büyümeyi de olumsuz etkilediğini, ancak cari açığın daralmasına katkı sağladığını vurguluyor. Raporda, önümüzdeki dönemde altın fiyatlarının seyrinin, küresel ekonomik gelişmeler ve jeopolitik risklere bağlı olacağı ifade ediliyor. ABD Merkez Bankası'nın faiz politikaları ve dolar endeksindeki hareketler, altın fiyatlarını belirleyen temel faktörler arasında yer alıyor.
Gelecek beklentileri
QNB ekonomistleri, Türkiye'de tüketici talebinin canlanması için altın fiyatlarının istikrara kavuşması ve reel gelirlerin artması gerektiğini belirtiyor. Bununla birlikte, enflasyonun düşmesi ve faiz oranlarının gerilemesi, tüketici güvenini artırabilir. Raporda, yılın ikinci yarısında iç talepte kademeli bir iyileşme öngörülüyor, ancak bu iyileşmenin hızı, altın fiyatları ve makroekonomik koşullara bağlı olacak. Ekonomistler, altın fiyatlarındaki mevcut düşüşün geçici olabileceğini, olası jeopolitik gerilimlerin veya küresel ekonomik belirsizliklerin altını yeniden destekleyebileceğini ekliyor. Bağımsız değerlendirme açısından, altın fiyatlarındaki düşüşün Türkiye gibi altının kültürel ve ekonomik olarak önemli olduğu bir ülkede, tüketici davranışlarını ve ekonomiyi etkilemesi doğal. Sıkı para politikasının devam etmesi ve enflasyonun hedeflenen seviyelere düşmesi, iç talebin dengelenmesinde kritik rol oynayacaktır. Altın fiyatlarının yol açtığı gelir etkisi, politika yapıcıların da dikkate alması gereken bir unsur olarak öne çıkıyor.
