Almanya ve Fransa'nın birlikte geliştirmek üzere yola çıktığı 6. Nesil Savaş Uçağı programı, maliyet anlaşmazlıkları ve teknolojik farklılıklar nedeniyle iptal edildi. Avrupa'nın diğer ortak savaş uçağı projeleri de hedeflenen takvimin gerisinde kalırken, kıta ülkeleri için en ideal çözümlerden birinin Türk savaş uçağı KAAN olabileceği belirtiliyor. Savunma sanayii uzmanları, KAAN'ın maliyet etkinliği ve teslimat hızıyla Avrupa'nın ihtiyaçlarını karşılayabileceğini ifade ediyor.
Projenin çöküşü ve nedenleri
Almanya ve Fransa, 2017 yılında imzaladıkları anlaşma ile 6. Nesil Savaş Uçağı (FCAS) programını başlatmıştı. Program kapsamında 2040 yılına kadar hizmete girmesi planlanan savaş uçağı, iki ülkenin havacılık devleri Airbus ve Dassault Aviation tarafından geliştirilecekti. Ancak proje, iki ülke arasındaki iş paylaşımı, fikri mülkiyet hakları ve maliyet dağılımı konularında yaşanan anlaşmazlıklar nedeniyle ilerlemedi. Almanya'nın Eurofighter'ı tercih etmesi ve Fransa'nın Rafale'i öncelemesi, ortak zemin bulunmasını zorlaştırdı. Son olarak geçtiğimiz hafta yapılan toplantıda, programın resmen iptal edildiği açıklandı.
Avrupa'daki diğer projeler de geride
Avrupa'da yürütülen diğer ortak savaş uçağı projeleri de benzer sıkıntılarla karşı karşıya. İngiltere, İtalya ve Japonya'nın ortaklaşa yürüttüğü Global Combat Air Programme (GCAP) hedeflenen takvimin gerisinde kalırken, İsveç'in Gripen E/F programı da bütçe kesintileri nedeniyle yavaşladı. Bu durum, Avrupa ülkelerinin hava kuvvetlerini modernize etme çabalarını sekteye uğratıyor. NATO'nun doğu kanadındaki güvenlik endişeleri ve Rusya'nın artan askeri varlığı, Avrupa'yı acil çözüm arayışına itiyor.
KAAN'ın yükselişi
Türk savunma sanayii tarafından geliştirilen Milli Muharip Uçak KAAN, 5. nesil bir savaş uçağı olarak öne çıkıyor. 2023 yılında ilk uçuşunu gerçekleştiren KAAN, düşük radar izi, gelişmiş aviyonik sistemler ve yüksek manevra kabiliyeti ile dikkat çekiyor. Türkiye, KAAN'ı 2028 yılında seri üretime geçirmeyi planlıyor. Uzmanlar, KAAN'ın maliyetinin muadillerine göre %30-40 daha düşük olduğunu ve teslimat süresinin rakiplerine kıyasla daha kısa olduğunu vurguluyor. Bu avantajlar, Avrupa ülkelerinin KAAN'a yönelmesine neden olabilir.
Alternatif senaryolar
Almanya ve Fransa, iptal edilen projenin yerine kendi ulusal programlarına yönelebilir. Ancak bu, yüksek maliyetler ve uzun geliştirme süreleri anlamına geliyor. Öte yandan, Türkiye'nin KAAN'ı Avrupa'ya satma ihtimali, iki ülke arasındaki siyasi gerilimler nedeniyle belirsizliğini koruyor. NATO müttefiki olan Türkiye ile Almanya arasında savunma sanayii alanında iş birliği geçmişte yaşanan sorunlar nedeniyle sınırlı kalmıştı. Yine de, artan güvenlik tehditleri ve bütçe kısıtlamaları, Avrupa ülkelerini pragmatik çözümlere yöneltebilir.
Avrupa'nın savunma sanayii alanındaki bu krizi, kıtanın teknolojik bağımsızlık hedeflerini sorgulatıyor. Altı yıl süren müzakerelere rağmen ortak bir noktada buluşamayan iki büyük Avrupa ülkesi, savunma iş birliğinin ne kadar kırılgan olabileceğini gösterdi. Türkiye gibi yükselen savunma sanayii aktörlerinin bu boşluğu doldurması, küresel güç dengelerinde yeni bir dönemin habercisi olabilir.
