Almanya'da aşırı sağcı Almanya için Alternatif (AfD) partisinin Saksonya-Anhalt eyalet seçimlerinde açık ara birinci olmasının ardından ülke genelinde geniş çaplı protestolar başladı. Berlin, Hamburg ve Münih'in de aralarında bulunduğu yaklaşık 20 kentte on binlerce kişi sokağa çıkarak AfD'nin yasaklanması çağrısında bulundu. Gösteriler, seçim sonuçlarının açıklanmasından kısa süre sonra barışçıl bir şekilde başladı ve akşam saatlerine kadar sürdü.
Protestoların nedenleri ve talepler
Protestocular, AfD'nin göçmen karşıtı söylemlerinin ve aşırı sağcı politikalarının Alman toplumunda kutuplaşmayı derinleştirdiğini savunuyor. Ellerinde "AfD'yi yasaklayın", "Faşizme geçit yok" ve "Dayanışma içinde farklıyız" yazılı pankartlar taşıyan göstericiler, federal hükümeti partiyi anayasa mahkemesine taşımaya davet etti. Saksonya-Anhalt eyaletinde AfD'nin oyların yaklaşık yüzde 30'unu alması, ülke genelinde şok etkisi yarattı. Protestoların organizatörleri, bu sonucun "demokrasi için bir uyarı" olduğunu belirterek tüm siyasi partileri ortak mücadeleye çağırdı.
Almanya genelinde eylemler
Berlin'de Brandenburg Kapısı önünde toplanan kalabalık, polis tahminlerine göre 20 binden fazla kişiye ulaştı. Hamburg'da liman bölgesinde düzenlenen yürüyüşe 15 bin, Münih'te Marienplatz'da toplanan gösteriye ise 10 bin kişi katıldı. Köln, Frankfurt, Stuttgart ve Leipzig gibi şehirlerde de binlerce kişi meydanlardaydı. Gösteriler sırasında herhangi bir şiddet olayı yaşanmadı; polis, eylemlerin büyük ölçüde barışçıl geçtiğini bildirdi. Bazı şehirlerde trafik geçici olarak durduruldu ve toplu taşıma hatlarında aksamalar meydana geldi.
Siyasi tepkiler ve AfD'nin yükselişi
Protestolara ana akım partilerden destek geldi. Sosyal Demokrat Parti (SPD) ve Yeşiller, göstericilerin demokrasiye bağlılığını takdir etti. Hristiyan Birlik (CDU) lideri, AfD ile hiçbir koşulda işbirliği yapmayacaklarını yineledi. AfD cephesinden ise protestolar "demokrasi düşmanlığı" olarak nitelendirildi. Parti sözcüsü, seçmen iradesine saygı duyulması gerektiğini savundu. Uzmanlar, AfD'nin Saksonya-Anhalt'daki başarısının göç, enerji krizi ve ekonomik belirsizlik gibi faktörlerden beslendiğini belirtiyor. Son anketler, AfD'nin ülke genelinde oy oranını yüzde 20 civarına çıkardığını gösteriyor.
Bağlam ve olası sonuçlar
Almanya'da AfD'nin yükselişi, 2015 göç dalgasından bu yana istikrarlı bir şekilde devam ediyor. Özellikle doğu eyaletlerinde parti, protesto oylarının merkezi haline geldi. Saksonya-Anhalt seçimleri, Eylül 2021 federal seçimleri öncesinde bir gösterge olarak görülüyor. Protestoların önümüzdeki günlerde diğer eyaletlere yayılması bekleniyor. Sivil toplum kuruluşları, AfD'nin yasaklanması için imza kampanyaları başlattı. Ancak böyle bir yasağın hukuki süreci uzun ve zorlu olabilir. Almanya'da anayasa mahkemesi, bir partiyi yasaklamak için somut deliller ve geniş bir siyasi konsensüs arıyor. Gözlemciler, protestoların önümüzdeki seçimlerde genç seçmen davranışını etkileyebileceğini söylüyor. Ülkedeki demokratik kurumlar, aşırı sağla mücadelede yeni stratejiler geliştirmek zorunda.
