Akdeniz'in gözde turizm merkezlerinden Alanya'da yapılan kapsamlı bir bilimsel araştırma, deniz suyundaki mikroplastik kirliliğinin endişe verici boyutlara ulaştığını gösterdi. Alanya Alaaddin Keykubat Üniversitesi (ALKÜ) ve Çukurova Üniversitesi'nden araştırmacıların ortak yürüttüğü çalışmada, körfezdeki bazı noktalarda mikroplastik yoğunluğunun Akdeniz'in mevcut ortalama kirlilik seviyesinin 60-65 katına çıktığı tespit edildi. Bu durum, hem bölge ekosistemi hem de insan sağlığı için ciddi bir tehdit oluştururken, turizm kenti için de alarm zilleri çaldırıyor.
Araştırmanın detayları: 60-65 kat artış
2024 yılının yaz aylarında gerçekleştirilen ve yaklaşık 18 ay süren araştırma kapsamında, Alanya sahil şeridi boyunca 15 farklı istasyondan deniz suyu ve sediment (taban çamuru) örnekleri alındı. Laboratuvar analizleri sonucunda, özellikle liman, marina ve yoğun plaj kullanımının olduğu bölgelerde mikroplastik konsantrasyonunun litre başına 6,5 ile 12,3 parçacık arasında değiştiği belirlendi. Bu değerler, Akdeniz genelinde yapılan önceki çalışmalarda raporlanan litre başına 0,1-0,2 parçacık ortalamasının çok üzerinde. Araştırmacılar, bu kadar yüksek oranın yalnızca yerel atık yönetimi eksikliklerinden değil, aynı zamanda akıntılarla taşınan açık deniz kirliliğinin de etkisiyle oluştuğunu vurguluyor.
Mikroplastiklerin kaynağı: Tekstil, ambalaj ve balıkçılık
Elde edilen örneklerin kimyasal bileşimi incelendiğinde, mikroplastiklerin büyük bir kısmının polietilen (PE) ve polipropilen (PP) gibi ambalaj malzemelerinden, bir kısmının da poliester ve akrilik gibi tekstil liflerinden kaynaklandığı tespit edildi. Ayrıca, balıkçılık faaliyetlerinde kullanılan ağ ve halat kalıntılarına da sıklıkla rastlandı. Uzmanlar, turizm sezonunda artan nüfus yoğunluğunun ve plajlarda bırakılan atıkların, özellikle yaz aylarında kirlilik seviyesini daha da artırdığına dikkat çekiyor. Araştırma ekibinden Doç. Dr. Ayşe Yılmaz, "Alanya, doğal güzellikleriyle her yıl milyonlarca turisti ağırlıyor. Ancak bu güzellikler, kontrolsüz plastik kullanımı ve atık yönetimi eksikliği nedeniyle giderek kirleniyor. Bulgularımız, deniz ekosisteminin kırılma noktasına geldiğini gösteriyor" dedi.
Ekonomik ve çevresel etkiler
Mikroplastik kirliliği yalnızca çevresel bir sorun olmanın ötesinde, bölge ekonomisini de doğrudan tehdit ediyor. Turizm gelirinin büyük bölümü deniz ve kum kalitesine bağlı olan Alanya'da, kirliliğin artması hem uluslararası turist talebini azaltabilir hem de deniz ürünleri sektörünü olumsuz etkileyebilir. Yapılan araştırmalar, mikroplastiklerin balık ve deniz canlıları tarafından yutulduğunu ve besin zinciri yoluyla insanlara ulaştığını gösteriyor. Bu durum, gıda güvenliği açısından da risk oluşturuyor. Uzmanlar, yerel yönetimlerin ve işletmelerin bir an önce önlem alması gerektiğini belirtiyor.
Ne yapılmalı? Uzmanlardan acil öneriler
Araştırmacılar, mikroplastik kirliliğini azaltmak için çok yönlü bir yaklaşım benimsenmesini öneriyor. İlk olarak, plastik poşet, tek kullanımlık pet şişe ve pipet gibi ürünlerin kullanımını azaltacak yasal düzenlemelerin hayata geçirilmesi gerekiyor. İkinci olarak, atık su arıtma tesislerinin mikroplastik tutma kapasitelerinin artırılması ve endüstriyel tesislerin filtre sistemlerinin zorunlu hale getirilmesi önem taşıyor. Üçüncü olarak, balıkçılıkta kullanılan eski ağların geri dönüştürülmesi için teşvik programları oluşturulması öneriliyor. Ayrıca, yerel halkın ve turistlerin bilinçlendirilmesi amacıyla kıyı temizliği kampanyaları ve eğitim faaliyetleri düzenlenmeli. Proje ekibi, önümüzdeki dönemde bu önerilerin uygulanması için ilgili kurumlarla işbirliği yapmayı planlıyor.
Sonuç olarak, Alanya'daki mikroplastik kirliliği sadece yerel bir sorun değil, Akdeniz'in genel sağlığının bir göstergesi olarak görülmeli. Bu bulgular, dünya genelinde plastik kirliliğiyle mücadelenin ne kadar acil olduğunu bir kez daha ortaya koyuyor. Bilim insanları, politikacıların ve toplumun bu konuda ortak adımlar atması gerektiğini vurgularken, "Cevap, teknolojik çözümlerde değil, tüketim alışkanlıklarımızı değiştirmekte yatıyor" diye ekliyor.
