AKP Ankara Milletvekili Tuğrul Türkeş, Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi'nin (AİHM) Osman Kavala kararının ardından Cumhurbaşkanı Başdanışmanı'nın açıklamalarına sert tepki gösterdi. Türkeş, danışmanın AİHS'i 'sözleşme değil' şeklindeki yorumunu 'akıl tutulması' olarak nitelendirdi. İki isim arasındaki söz düellosu, Türkiye'nin insan hakları politikaları ve hukuk devleti ilkeleri üzerine yeni bir tartışma başlattı. Türkeş'in açıklamaları, iktidar partisi içindeki farklı sesler olarak yorumlandı.
‘Akıl Tutulması’ Sözleri ve Gerekçesi
Tuğrul Türkeş, sosyal medya hesabından yaptığı paylaşımda, Cumhurbaşkanı Başdanışmanı'nın AİHM kararına yönelik eleştirilerine atıfta bulunarak, "Bir hukuk devletinde, uluslararası sözleşmeleri yok saymak akıl tutulmasıdır" ifadelerini kullandı. Türkeş, Türkiye'nin AİHS'e taraf olduğunu ve bu sözleşmenin iç hukukun bir parçası olduğunu hatırlatarak, danışmanın sözlerinin hukuki temelden yoksun olduğunu savundu. Açıklamasında, "AİHM kararlarının bağlayıcılığı açıktır. Bu kararları yok saymak, hem uluslararası hukuka hem de Türkiye'nin imzaladığı taahhütlere aykırıdır" dedi.
Cumhurbaşkanı Danışmanının İlk Açıklaması
Olayın başlangıcında, Cumhurbaşkanı Başdanışmanı, AİHM'in Kavala kararının ardından yaptığı açıklamada, AİHS'in 'sözleşme' olarak nitelendirilemeyeceğini, bu nedenle bağlayıcılığının tartışmalı olduğunu söylemişti. Bu sözler, hukuk çevrelerinde ve muhalefet partilerinde büyük tepki çekmişti. Danışmanın açıklamaları, Türkiye'nin Avrupa Konseyi ile ilişkilerinde yeni bir krize işaret ederken, AKP içinden de bazı isimlerin eleştirilerine hedef olmuştu.
Türkeş'in Hukuk Vurgusu ve Eleştiriler
Türkeş, mesajında hukukun üstünlüğüne vurgu yaparak, "Türkiye Cumhuriyeti bir hukuk devletidir. Hiçbir yetkili, bu gerçeği gölgeleyemez" ifadelerini kullandı. Ayrıca, AİHM'in bir içtihat mahkemesi olduğunu ve kararlarının emsal niteliği taşıdığını belirtti. Türkeş'in bu çıkışı, iktidar partisi içinde farklı sesler olduğunu gösterdiği yorumlarına yol açtı. CNN Türk'e konuşan siyaset bilimci Prof. Dr. Mert Akkaya, "Türkeş'in açıklaması, AKP içindeki daha ılımlı kanadın çıkışı olarak değerlendirilebilir. Ancak bu, parti politikalarında bir değişim anlamına gelmiyor" dedi.
Osman Kavala Kararı ve Türkiye'nin Tepkisi
AİHM, geçtiğimiz hafta Osman Kavala hakkında ihlal kararı vermiş ve Türkiye'nin en kısa sürede serbest bırakılması yönünde tavsiyede bulunmuştu. Türk hükümeti ise kararı 'çifte standart' olarak nitelendirerek reddetmişti. Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, daha önce yaptığı açıklamada, AİHM'in kararının bağımsız bir yargıya müdahale anlamına geldiğini söylemişti. Adalet Bakanlığı da kararın 'siyasi' olduğunu ileri sürmüştü. Bu gelişmeler, Türkiye ile Avrupa Konseyi arasında yeni bir gerilime neden olmuştu.
Hukuk Devleti Tartışmaları
Türkeş'in açıklamaları, Türkiye'de hukuk devleti ilkelerinin korunması gerektiği yönündeki tartışmaları yeniden alevlendirdi. Muhalefet partileri, iktidarı AİHM kararlarını uygulamamakla suçlarken, bazı hukukçular da Türkiye'nin AİHM'e üyelikten çekilmesi halinde ekonomik ve siyasi sonuçları olabileceği konusunda uyarılarda bulunuyor. İstanbul Üniversitesi'nden Prof. Dr. Leyla Aydın, "Türkiye'nin AİHS'ten çekilmesi durumunda, Avrupa Birliği ile müzakereler fiilen sona erer ve yabancı yatırımcıların güveni azalır" değerlendirmesinde bulundu.
Sonuç Yerine Değerlendirme
AKP'li Türkeş'in bu çıkışı, iktidar partisi içindeki farklı yaklaşımları gözler önüne seriyor. Hukuk ve adalet eksenindeki bu tartışma, Türkiye'nin uluslararası alandaki itibarını doğrudan etkileyecek nitelikte. Şu an için Türkeş'in açıklaması, bireysel bir tepki olarak kalsa da, hükümetin insan hakları konusundaki politikalarına yönelik eleştirilerin içeriden de geldiğinin bir kanıtı. Türkiye'nin hukuk devleti ilkesinden ödün vermemesi, hem iç barış hem de dış ilişkiler açısından kritik önemde. Bu tür açıklamaların, hükümetin politikalarında bir yumuşamaya yol açıp açmayacağı ise önümüzdeki günlerde netlik kazanacak.
