CHP'nin 37. Olağan Kurultayı'na ilişkin Ankara 34. Asliye Hukuk Mahkemesi'nin verdiği "mutlak butlan" kararının yankıları sürerken, AKP kulislerinde dikkat çeken yeni bir savunma hattı oluşuyor. Parti içi kaynaklara göre, bazı üst düzey isimler sürecin Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın doğrudan siyasi müdahalesi olarak yorumlanmasına karşı çıkıyor ve kararın "Saray'ın değil, devlet ve yargı bürokrasisi içindeki bazı güç merkezlerinin tercihi" olduğunu savunuyor.
"Mutlak butlan" kararının perde arkası
6 Eylül'de verilen karar, CHP'nin 4-5 Kasım 2023'te gerçekleştirdiği kurultayda Özgür Özel'in genel başkan seçilmesini geçersiz kılma potansiyeli taşıyor. Mahkeme, kurultayın bazı delegelerin imzalarının sahte olduğu ve usulsüzlükler bulunduğu gerekçesiyle "yok hükmünde" olduğuna hükmetti. AKP kulislerinde konuşulan yeni söylem ise bu kararın parti yönetimi tarafından planlanmadığı, aksine yargı ve bürokrasi içindeki belirli grupların inisiyatifiyle alındığı yönünde.
Parti içinden bir yetkili, "Bu kararın Sayın Cumhurbaşkanımızla veya parti yönetimiyle doğrudan ilgisi yok. Devlet geleneği içinde her zaman var olan bir akıl, kendi refleksini gösterdi. Biz bu süreci sadece izliyoruz" ifadelerini kullandı. Bu söylem, AKP'nin kararın siyasi sorumluluğundan sıyrılma çabası olarak yorumlanıyor.
CHP ve kamuoyundaki tepkiler
CHP cephesi ise kararın siyasi bir müdahaleyle alındığını savunarak kararı istinafa taşıdı. Parti sözcüleri, "Bu karar, Türkiye'de hukukun üstünlüğüne değil, bir kişinin iradesine hizmet ediyor" dedi. Kamuoyunda ise "mutlak butlan" kavramı yeniden tartışmaya açıldı. Hukukçular, bu tür bir kararın ancak çok istisnai durumlarda verilmesi gerektiğini vurgularken, siyaset bilimciler kararın muhalefet partileri üzerinde baskı aracına dönüşme riskine dikkat çekiyor.
AKP'nin yeni söylemi ne anlama geliyor?
AKP kulislerindeki bu yeni söylem, partinin kendisini karardan soyutlama ve olası siyasi maliyeti azaltma stratejisi olarak okunuyor. Parti içi kaynaklar, Erdoğan'ın bu konuda doğrudan bir talimat vermediğini, hatta kararın kendisine de sürpriz olduğunu iddia ediyor. Bununla birlikte, muhalefet partileri ve bağımsız yorumcular, bu söylemin inandırıcılığının zayıf olduğunu belirtiyor. Ankara'daki bürokratik yapıların böylesine kritik bir kararı alırken siyasi iktidarın rızası olmadan harekete geçemeyeceği görüşü ağır basıyor.
Özellikle yargı bağımsızlığı konusunda yıllardır süren tartışmalar göz önüne alındığında, AKP'nin "devlet aklı" vurgusu, eleştirmenler tarafından devletin hukuk devleti niteliğini zayıflatan bir söylem olarak değerlendiriliyor. Prof. Dr. İlhan Üzülmez, konuyla ilgili yaptığı açıklamada, "'Devlet aklı' kavramı, hukukun üstünlüğü ilkesinin yerine geçemez. Mahkeme kararlarının siyasi saiklere dayandırılması, hukuk güvenliğini zedeler" dedi.
Diğer yandan, CHP kurultayı sürecinde yaşanan usulsüzlük iddiaları henüz netlik kazanmış değil. Mahkeme kararında, bazı delegelerin imzalarının sahte olduğu ve bu nedenle kurultayın geçersiz sayılması gerektiği belirtildi. Ancak CHP, bu iddiaları reddediyor ve kurultayın tüm süreçlerinin şeffaf bir şekilde yürütüldüğünü savunuyor.
Bağımsız gözlemciler, bu kararın Türkiye'deki siyasi kutuplaşmayı daha da derinleştirebileceği uyarısında bulunuyor. Muhalefet partileri, kararın ana muhalefet partisini hedef aldığı ve iktidarın yargıyı araçsallaştırdığı yönündeki eleştirilerini sürdürürken, iktidar kanadı "hukuki bir sürecin siyasileştirilmemesi" gerektiğini söylüyor. Bu tartışmaların özellikle yerel seçimler öncesinde daha da alevlenmesi bekleniyor.
Uluslararası kamuoyu da Türkiye'deki bu gelişmeyi yakından izliyor. Avrupa Birliği ve ABD, yargı bağımsızlığı ve hukuk devleti ilkelerine vurgu yaparak, kararın demokratik süreçlere zarar vermemesi gerektiğini belirtti. Bu durum, Türkiye'nin Batı ile ilişkilerinde yeni bir gerilim unsuru olarak öne çıkıyor.
Son olarak, "mutlak butlan" kararının hukuki süreci önümüzdeki günlerde istinaf ve temyiz aşamalarıyla devam edecek. Uzmanlar, bu sürecin en az bir yıl sürebileceğini belirtirken, siyasi sonuçlarının ise uzun vadeli olacağına işaret ediyor. AKP'nin yeni söylemi, parti içindeki farklı görüşleri yansıtırken, asıl merak edilen bu söylemin parti tabanında ne kadar karşılık bulacağı.
Bu gelişmeler ışığında, Türkiye siyasetinde yeni bir dönemin eşiğinde olunduğu söylenebilir. Yargı kararlarının siyasi güç dengeleriyle bu denli iç içe geçmesi, ülkenin demokratik olgunluğu açısından soru işaretleri yaratıyor. Her ne kadar iktidar partisi kendisini karardan izole etmeye çalışsa da, sürecin nihayetinde siyasi sonuçlarından kaçınması mümkün görünmüyor. Türkiye, hukuk ile siyaset arasındaki bu ince çizgide nasıl bir denge kuracak, önümüzdeki günlerde daha net görülecek.
