Gaziantep Büyükşehir Belediyesi'nin araç kiralama ve haşere mücadelesi hizmet alımı ihalesi, Kamu İhale Kurumu (KİK) tarafından rekabeti daralttığı ve mevzuata aykırılık taşıdığı gerekçesiyle durduruldu. KİK'in kararı, ihaleye katılan bir firmanın itirazı üzerine alındı. Kararda, teknik şartnamedeki düzenlemelerin belirli bir firmayı işaret ettiği ve 'adrese teslim' niteliği taşıdığı vurgulandı. Bu gelişme, AKP'li belediyelerin ihale süreçlerine yönelik tartışmaları yeniden gündeme taşıdı.
İhale süreci ve itiraz
Gaziantep Büyükşehir Belediyesi, 2025 yılı içinde araç kiralama ve haşere mücadelesi hizmet alımı için ihaleye çıktı. İhale, 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu kapsamında açık ihale usulüyle gerçekleştirildi. Ancak ihaleye katılan firmalardan biri, teknik şartnamedeki bazı maddelerin rekabeti engellediğini öne sürerek KİK'e itiraz etti. İtiraz dilekçesinde, araçların yaş, model, donanım gibi kriterlerin tek bir marka veya tedarikçiye yönelik olduğu iddia edildi. Ayrıca haşere mücadelesi kısmında istenen kimyasal maddelerin spesifikasyonlarının da belirli bir üreticiye işaret ettiği belirtildi.
KİK, yaptığı inceleme sonucunda itirazı haklı buldu. Kurul, ihale dokümanındaki düzenlemelerin kamu kaynaklarının etkin kullanımını engellediğini ve rekabet ortamını ortadan kaldırdığını tespit etti. Kararda, "ihale konusu alanda faaliyet gösteren isteklilerin tamamının katılımını sağlayacak nitelikte düzenleme yapılması gerekirken, sadece belirli bir firmanın karşılayabileceği koşulların getirildiği" ifadelerine yer verildi. Bu nedenle ihale iptal edildi ve belediyeye yeniden ihale yapması için süre tanındı.
"Adrese teslim" iddiaları ve benzer örnekler
KİK'in kararı, kamu ihalelerinde sıkça dile getirilen "adrese teslim ihale" tartışmalarını bir kez daha alevlendirdi. Adrese teslim ihale, teknik şartnamelerin belirli bir firmanın ürün veya hizmet özelliklerine göre hazırlanması ve diğer isteklilerin başvurusunun fiilen engellenmesi anlamına geliyor. Uzmanlar, bu tür ihalelerin kamu zararına yol açtığını ve rekabeti ortadan kaldırarak fiyatların yapay olarak yükselmesine neden olduğunu belirtiyor.
Gaziantep Büyükşehir Belediyesi, daha önce de benzer iddialarla gündeme gelmişti. 2023 yılında yapılan bir park bahçe malzemeleri ihalesi de KİK tarafından iptal edilmişti. O dönemde belediye yetkilileri, ihalelerin şeffaf bir şekilde yapıldığını savunmuştu. Ancak KİK kararları, belediyenin ihale süreçlerinde ısrarla rekabeti kısıtlayıcı düzenlemeler yaptığını gösteriyor. Bu durum, yerel yönetimlerin ihale mevzuatına uyum konusunda yeterli özeni göstermediği eleştirilerini beraberinde getiriyor.
Öte yandan, AKP'li belediyelerin ihalelerine yönelik KİK kararları son yıllarda artış gösterdi. 2024 yılında Türkiye genelinde KİK'e yapılan itirazların sayısı bir önceki yıla göre %15 arttı. Bu itirazların önemli bir kısmı, belediyelerin teknik şartname hazırlama süreçlerindeki hatalardan kaynaklanıyor. Kamu ihale uzmanları, belediyelerin ihale dokümanlarını hazırlarken daha dikkatli olması ve piyasa araştırmasını geniş tutması gerektiğini vurguluyor.
Belediyeden henüz açıklama yok
Gaziantep Büyükşehir Belediyesi'nden konuya ilişkin henüz resmi bir açıklama yapılmadı. Belediyenin KİK kararı sonrası yeni bir ihale takvimi belirleyip belirlemediği ise merak konusu. İhale iptali nedeniyle araç kiralama ve haşere mücadelesi hizmetlerinde aksama yaşanabileceği, bunun da özellikle yaz aylarında haşere sorununu artırabileceği belirtiliyor. Belediyenin, hizmeti aksatmamak için acil bir geçici çözüm üretmesi bekleniyor.
Kamu İhale Kurumu'nun kararı, yerel yönetimlerin ihalelerde rekabeti sağlama yükümlülüğünü bir kez daha hatırlatıyor. İhale mevzuatına göre, teknik şartnamelerin hazırlanmasında "rekabeti engelleyici, bozucu veya kısıtlayıcı" ifadeler kullanılamaz. Ancak uygulamada, özellikle belediyelerde bu kuralın sıkça ihlal edildiği görülüyor. Uzmanlar, KİK'in bu tür kararlarının caydırıcılık etkisi olduğunu, ancak yaptırımların daha ağır olması gerektiğini savunuyor.
Bu gelişme, aynı zamanda 2024 yerel seçimleri sonrası AKP'li belediyelerin performansını da sorgulatıyor. Seçim öncesi "şeffaf yönetim" vaatleri veren belediyelerin, ihale süreçlerinde aynı hassasiyeti göstermemesi eleştiriliyor. Gaziantep özelinde ise belediyenin bütçesinin önemli bir kısmını oluşturan hizmet alımlarının iptal edilmesi, mali disiplin açısından da soru işaretleri yaratıyor. Önümüzdeki günlerde belediyenin konuya ilişkin yapacağı açıklamalar ve yeni ihale süreci, kamuoyu tarafından yakından takip edilecek.
